X. L. Méndez Ferrín – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 Anomalía http://antondobao.blogaliza.org/2010/01/25/anomalias-felices/ Mon, 25 Jan 2010 20:27:19 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=597 X. L. Méndez Ferrín chegou á Rúa Tabernas e pousou na Cadeira da Presidencia da Real Academia Galega. O camiño non é que o tivese despexado de todo; apenas dous ou tres atrancos tirando a cativos viñeron a darlle un pouco de aire a unha elección que en realidade non tiña por que saír das paredes da sede académica. Todo ten os seus significados; tamén os silencios, os barullos e as faces circunstanciais. Que algunhas obsesións persoais acomodadas ao carón de certas empresas mediáticas pretendesen capitalizar un debate que non lles correspondía e rebozalo en prexuízos sectarios e mala fe interesada non é máis ca un transparente sinal da potencia irredutible da figura do novo Presidente. Algúns teimudos sofistas aínda cospen a súa telexénica rabexa despois da elección. Ao non prender en palla seca o exemplo das súas sensatas advertencias, incorren, con destreza tan cativeira como elevada é a súa impericia cultural, en terreos para eles descoñecidos de ficción literaria. A deles non comprendeu aínda o concepto de verosimilitude nin de destreza técnica. Certos demócratas levan décadas confundidos na relixión totalizadora da seita. Viron a luz e non queren desprenderse do seu fulgor.

Poida que Ferrín como Presidente da Academia sexa unha anomalía. No mundo gris e seco que para o ser humano tece o fascinante sistema de explotación e control de pensamento e instinto, cada anomalía é unha luz que irradia enerxía nova por todas as súas partículas. Incómoda para a materia escura que nos fai mutar en seres amálgama: produtor-consumidor-mercadoría. Tamén a lingua galega é unha anomalía rugosa no liso papel de celofán que excita certas glándulas inferiores e cega de delirio as organizacións mentais dos individuos chamados a santificar as nosas derrotas. Ás veces, cando volven á casa despois de duras xornadas nas que cristalizan en todo o seu esplendor os filantrópicos proxectos que aluman as súas plumas, recitan angustiosas pregarias como epílogo das súas oracións piadosas: por que non somos coma a xente simple ou por que a xente non é tan simple coma nós? Por que nos impuxeches, ou destino, ao noso carón unha lingua de toxos e de silvas para que nos incomode o espírito con tal insistencia e nos faga cheirar a estrume? Teñen o estigma material da cursilería no ADN.

A lingua galega é, aquí e agora, na lisura dun tempo sometido aos espantados e dun espazo inclinado ao baleiro, a anomalía paradigmática. A Academia é unha anomalía institucional nunha nación (con perdón) entregada voluptuosamente á subalternidade. Ferrín é unha anomalía intelectual, humana e literaria no universo unimensional adorado por estes sacerdotes que impoñen penitencia e castigo por transgresión flagrante ou sintomática do pensamento cero. A anomalía é o que nos define. Marabillosa e liberadora anomalía.

A gran noticia destes días achégalle unha luz enerxética ao patio de sombras no que teiman en zarrapechar a lingua, a cultura e Galicia enteira. O escritor máis rico da nosa extraordinaria e fachendosa literatura é Presidente anómalo da anómala Academia dunha lingua anómala. E aquí continuamos. Case non lles queda mecha da que tirar!

 

]]>
Paixón totalitaria http://antondobao.blogaliza.org/2009/12/15/paixon-totalitaria/ Mon, 14 Dec 2009 22:54:25 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=577 O sábado pasado, a Real Academia Galega, a entidade responsable de fixar a norma da lingua galega, acolleu a Manuel Rivas no seu foro. A Academia de Curros e de Murguía —por moito que certo sector do nacionalismo oficial a aborreza— incluíu entre os seus membros un extraordinario escritor, proseguindo coa tarefa de alimentarse cos nosos mellores talentos literarios. Unha angueira ata non hai moitos anos estritamente prohibida. Rivas achega, ademais, o seu compromiso cívico. É amplamente compartida a satisfacción ao vermos que a RAG se vai reconstruíndo aos poucos como unha entidade soberana. A lingua e as expresións culturais que a manexan, fundamentalmente a literatura, son os nosos espazos soberanos, independentes, ceibes. Non é estraño que tanto a Academia, se segue esta dirección, coma a literatura e a lingua sufran agresións nacidas de certas disfuncións do córtex prefrontal dalgúns mamíferos que viñeron a pousar os pés na terra por vía de creación.  Que a RAG supere en poucos anos unha longa etapa de inanición, climatericamente admirada por algún rico editor de xornal decimonónico e non poucos dos seus caseiros, é síntoma de que a pesar dos ventos desfavorables entre nós sempre hai quen quere tamén navegar. A nación non é esencial senón unha construción humana de vontades colectivas. Ou sexa, posibilidade, sen máis. Que nos perdoen o pecado.

Estes días fálase de X. L. Méndez Ferrín como probable candidato a presidir a RAG. Máis palla seca para o lume do aborrecemento que lles entra ao fato de oficiais de varias bandas. Adiantouse en reacción un dos mestres da censura e a manipulación, como moi ben sabemos el e mais eu e algunhas outras persoas. E é alí, no recanto de acolá, onde trousa co pouco pudor que adoitan exhibir os ignorantes nas proximidades dos foros académicos. Ese papel co que se labran as actas dunha realidade creada antes de ser, duro coma unha lousa, envolve as preocupacións de tan arrebatado servo. Ao mellor, porque ninguén lle consultou ao seu patrón quen debe presidir a RAG. Igual porque neses ámbitos de soberanía —Academia, lingua, literatura, cultura— as súas homilías disólvense como faramuxas de cinsa no aire. E non por non seren estridentes e groseiras, que o son e ben, senón por ser o seu peso tan virtual coma a realidade que teiman, obtusos, en crear. Ao redactor, e supoñemos que ao seu patrón, dóelle a posibilidade de que Méndez Ferrín sexa o Presidente da RAG. Un indicio claro do acertada que sería tal elección. Tanto lle proe, que lle recomenda á superflua institución que seleccione mellor. Dígocho eu.

—A estupidez deste Luis Ventoso é digna dunha boa gargallada —dicíame a miña amiga Estrela, co dedo indicador marcando na tinta sucia do xornal. Tomabamos café na terraza dun bar de Compostela.

—E non será unha advertencia? Xa me entendes, esa maneira de actuar que ten a mafia e que tan querida lles é a estes —dixen eu para min, case, coma se reflexionase sobre o couso ese con forma de artigo xornalístico.

—Non, ho, non! Mira para aquí: “imaginación inabarcable, memoria wikipédica, elegante prosa de alta precisión”. Non o ves? Di cousas así de Borges. É que o rapaz é fato e xa está.

Estrela petaba co dediño no texto maxistral sen dar abandonado un sorriso algo cínico. E eu ía comprendendo as múltiples faces do asunto. Os fatos tamén advirten. De golpe, a miña amiga botou man ao seu abrigo de pano, colocouno por riba dos ombreiros e apertou forte a bufanda de listas ao redor do pescozo.

—Vamos para dentro, que xa está aí o frío siberiano.´

]]>
O masivo encanto da subalternidade http://antondobao.blogaliza.org/2009/08/10/o-masivo-encanto-da-subalternidade/ Mon, 10 Aug 2009 10:32:05 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=500 A segunda vez que Percival saíu ao Xardín das Outas Árbores bateu con dous homes nun chao sen herba. Un estaba deitado; o outro esmagáballe a cabeza co pé. O home deitado tiña un incensario co que incensaba ao erguido. E loábao con verdadeira sinceridade e admiración. Cando Percival, inxenuo e xusticeiro, quixo liberalo, comprobou que o pé do opresor nacía da cabeza do oprimido. Eran inseparables.

O conto de Méndez Ferrín non narra a alucinación dun personaxe extraordinario, nace da realidade igual ca o pé do opresor nace da cabeza do oprimido. Ou ao revés, que tanto ten. Ao cabo, historicamente algo hai de submisión aparentemente natural na relación entre seres humanos. Talvez o que Percival experimenta é unha pulsión inserida no código xenético do ser humano, unha tendencia ancestral ao acougo na subalternidade que non abandonará nunca a nosa especie. E con todo, a pulsión liberadora do ser humano impúlsao historicamente a emanciparse, a achegarse ás estrelas da razón desapegándose da forza gravitatoria da lei natural, que turra de nós cara aos abismos animais.

Galicia, coma calquera nación subalterna, sofre patoloxías semellantes á do home da cabeza no chao que aborrece a axuda de Percival. Calquera diría que nos senta ben a subalternidade. Que lle acae ben á nosa lingua, ás nosas artes, ao noso benestar, a unha economía que aínda non nos permite a todos vivir cómoda e sarisfactoriamente, sen necesidade de buscar pan fóra da casa. Coma se sermos unha nación subalterna século tras século nos permitise apañar inmellorables cotas de progreso e de benestar. Que sería de nós se non nos gobernaran. É o argumento habitual para invalidar proxectos políticos estraños ao statu quo, alleos ao réxime e ao sistema, emancipadores. Unha necesidade de protección que expresa nidiamente unha condición colectiva máis propia de servos ca de cidadáns, esa aínda nunca uliscada. Non é que o servo non desexe ser libre, é que non concibe esa posibilidade. Non é, logo, unha cuestión xenética, por suposto que non, senón unha acumulación de impresións culturais superpostas e ben afincadas ao través da historia. E dunha base material inalterada que as determina.

Esa masiva fascinación pola subalternidade non é propia só das camadas sociais inferiores. Adora a transversalidade. Talvez soamente o ámbito da literatura resiste heroicamente o seu encanto. Por iso o atacan sistematicamente os comisionados regulares para unha Galicia subalterna en proceso de disolución no líquido nutricio español. Con saña e con teima. O prezo da resistencia é o silencio, a invisibilidade, o andel da alteridade nas librerías ou a necesidade de cavar con aixada para atopar literatura galega nas feiras do libro. É o que hai. Fóra da literatura, ese espazo case mítico, a subalternidade namora.

Na política, incapaces de dotarnos das ferramentas de verdadeiro autogoberno, parecemos condenados a traballar coma Sísifo encerrados nunha máquina de movemento continuo. Nin que nos dera pracer ser gobernadas sen pausa por quen despreza a posibilidade dunha Galicia con capacidade para decidir sobre as súas cousas; por quen sente alerxia preto da lingua que falamos e na que vivimos; por quen estraga o noso medio natural (ai, esa fermosa Galicia Terra Meiga!) en beneficio privado dos amigos; por quen socava o ensino e a sanidade públicas para favorecer o lucro coa saúde e a formación; por quen paga fachendosamente a pedagoxía da segregación; por quen, como di Miranda, prefire o ensino da relixión ao da ciencia; por quen teima obsesivamente en descapitalizarnos económica, social e politicamente e colocarnos como unha provincia, tal como Albacete ou Guadalajara, no incomparable abrazo da Madre Patria que leva séculos demostrándonos cales son os seus plans para nosoutros. O gozo da subalternidade non só abrangue a política (cando a política o é todo); inclúe a industria, a empresa, o comercio, a economía, as finanzas e as Caixiñas de Aforros, o audiovisual, o fútbol, a comunicación… eu que sei, case todo. Mesmo a lingua, o único que realmente nos permitirá superar a subalternidade, non para de ser obxecto da fascinación: entre a subsunción subalterna na Lingua Grande de Cultura, que é, como sabemos, o español, e a subsunción subalterna na Língua Grande de Cultura, que é, como sabemos, o portugués. Entremedias, o horror a sermos nós sen tutela.

Non somos galegos e galegas os únicos sometidos a ese delirio de protección, a esa necesidade de renunciar a todo e entregalo todo, incluso o propio ser. A subalternidade circula polo mundo con tanta liberdade coma o Capital, montada nos seus asentos contables. Afecta a nacións enteiras, culturas e clases dominadas. A vella sabedoría popular, tan eficaz ás veces para o dominio e o control mediante a coerción simbólica, proclámao claramente: sempre houbo pobres e sempre os haberá; por tanto, mellor nos irá se aos ricos lles vai ben. Esa é a guía política da dereita e da esquerda institucional. Dá gusto saberse dependente. Cando a xeración de riqueza non precisa de capitalistas e si de traballadores e traballadoras, a idealización da subalternidade inverte a percepción da realidade. O proletariado contemporáneo, orfo de organización e incomodamente invisible para partidos e sindicatos do sistema, considérase prescindible e acredita na necesidade de cada capitalista. Os medios de produción simbólica relámbense na pintura aparente do real. Será aínda rendible o concepto marxiano de alienación? Non o podemos dicir en voz moi alta.

En Galicia temos longa experiencia no manexo hábil da subalternidade. Parecemos máis cómodos no banco de suplentes dun equipo da 2ª División B (o audiovisual español, por exemplo) que de titulares nun equipo da 1ª División, coma se a responsabilidade nos enfrontase ao abismo. Calquera podería pensar que no Medulio pereceu para sempre a caste dos valentes e só nos quedaron moléculas de rebeldía que terminaron por desaparecer no crime selectivo do fascismo franquista. A historia non nos deu a cara. Os gobernantes sempre acreditaron nesa teoría e por iso tenden á displicencia e non lles treme a man para escachizar dun golpe todas as ventaíñas que nos deu por lle ir poñendo a unha casa na que leva moito tempo instalada unha escuridade fría. A nosa laboriosidade inmemorial, pensan, faranos calar a boca, agochar o lombo, recoller os anacos case invisibles de cristais partidos e volver poñer fiestras desde o primeiro, máis pequenas por temor a que nolas volvan escachizar. Sempre Sísifo. Ás veces, ao ollarmos para a nosa lingua, para os nosos bens culturais, para o noso patrimonio natural, artístico e histórico, para o noso benestar e para todas as cousas importantes, vemos o pequeniñas que nos van quedando. Pero sempre hai quen fai o posible para que todas esas cousas non paren de crecer. Os destrutores chámanlle resistencia despectivamente. Nós, futuro.

Os nosos gobernantes e os medios que producen símbolos, pensamento e comunicación, e certas industrias culturais e xentes e organismos así polo estilo miran para nós, un pobo de bois mansos que pide amo que o conduza polo carreiro, e séntense ben porque desexan que sexamos, en todo e para todo, un curruncho irrelevante e pasivo de España. E reláxanse e viven felices con esa sensación de cumpriren unha función sagrada na historia desa unidade indivisible que anda a camiñar cara un mesmo destino no universal, que é un concepto simple que recoñezo que nunca comprendín.

Pero o masivo encanto da subalternidade ten os seus límites. E aquí, neste curruncho resignado, sabemos sobrevivir en condicións radicalmente inhabitables. E ás veces, cando a negrura dos tempos nos abafa, tamén nos dá gusto converternos nun Percival colectivo que se despega do pé que o esmaga. Sen avisar. Coma un alustre.

]]>
Candidatos de mérito http://antondobao.blogaliza.org/2009/06/03/candidatos-de-merito/ Wed, 03 Jun 2009 19:32:13 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=332 O desenvolvemento da campaña electoral presente non dista moito do sucedido en todas as anteriores. A candidatura de Iniciativa Internacionalista non ía estrearse en condicións diferentes. Sorte tivo, pensarán algúns, de non ser prohibida e de atopar un sitio para esparexer as súas proclamas incendiarias: o dereito a decidir e a crítica ao capitalismo. Así de simple, así de grave.

A práctica inspirada na doutrina Aznar dá sempre os seus froitos. Desta volta, foi Rubalcaba pluma ilustre da máis fermosa poesía social: ou se está cos votos, ou se está coas bombas. Non se sabe se tería por inspiración a Javier Solana, a Felipe González ou a Toni Blair. Ou a ámbolos tres, como dixera hai anos unha xornalista da Radio Galega ao informar sobre a toma de posesión de tres Conselleiros de Coalición Galega naquel famoso goberno de González Laxe. Eu téñoo claro; estou cos votos. Non me gusta que me priven dese dereito aínda sendo un impenitente pecador por entender que a democracia reducida a ese exercicio é unha caste de simulacro totalitario. Teimas miñas. En calquera democracia real, Rubalcaba estaría fóra da actividade política despois de o Tribunal Constitucional sentenciar que todo o proceso ese dos votos contra as bombas (ou as bombas contra os votos) non viña moi ó dereito. A democracia tería estas cousas. Dereito de revogación? Iso soa a programa da Comuna. Ou sexa, terrorismo.

Ó final, a candidatura do ruín Alfonso Sastre, en palabras dunha novelista española que se cadra nunca leu La mordaza, pode concorrer ás Eleccións ó Parlamento Europeo en teórica igualdade de oportunidades co resto das candidaturas presentadas. Pero o proceso iniciado coa impugnación da candidatura tivo o seu éxito. No estado español, sobre todo a partir da doutrina Aznar (todos somos terroristas mentres non se demostre o contrario), a acusación implica culpa. Non sempre, iso non; só no caso de organizacións, de grupos, de persoas que se xuntan para transformar algún anaco de realidade. As persoas serán seguramente inocentes, pero ó se xuntaren e determinaren actuar politicamente xeran un instrumento que por principio é reo de todos os crimes e, por tanto, suprimible. Ben mediante a prohibición, ben mediante a súa non existencia na realidade contada e transmitida, recreada.

X. L. Méndez Ferrín achega o seu extenso historial político á candidatura que encabeza o ruín Sastre. Pode achegar tamén o seu valor literario, porque o ser humano non debe escindirse, pero non é o caso. Ocorre igual con Sastre. Ferrín achega, cos outros integrantes da candidatura, as arelas de emancipación dunha parte dos galegos e galegas que non lles temen aos soños, ao futuro nin aos desexos. Unha parte pequena, é certo, pero non por iso irrelevante nin menos importante.

Marta Rivera e Xosé Luís Franco Grande coincidiron estes días, curiosamente, ou non, en disparar contra o candidato Ferrín. Probablemente a novelista e o espantallo tráxico están de acordo en máis do que parece. É posible que, entre outras cousas, no desprezo, expresado con modos semellantes, polo que Ferrín poida representar politicamente. Ambas as (dúas, neste caso) intervencións son viscerais e achegan unha carga de necidade que nunca é conveniente no debate político, literario ou cultural. En calquera caso, ambas as persoas teñen dereito a opinar o que desexen acerca de Ferrín, de Piñeiro, de Sastre, da esquerda, do nacionalismo ou da saia da Carolina sen que o Universo deixe de expandirse ou contraerse ou permanecer arrebolado nunha éxtase celestial.

Defender a Ferrín destas dúas xoias literarias e xornalísticas sería tan absurdo como innecesario. Non é cousa de perder o tempo en tales asuntos banais habendo, por exemplo, tan boa literatura por ler, como tal a do propio Ferrín, que a novelista talvez non coñece. O importante será que o domingo á noite o candidato Sastre sexa proclamado, entre outros compañeiros de lista, Deputado no Parlamento Europeo. Será un honor para Europa. Como o é o candidato Ferrín e cada un dos compoñentes desa lista furunculosa chamada Iniciativa Internacionalista.

]]>