TVG – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 É a nosa anomalía http://antondobao.blogaliza.org/2010/07/29/e-a-nosa-anomalia/ Thu, 29 Jul 2010 12:07:03 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=704 Foron 25 anos o 25 de xullo. Con ela e o seu paso atravesado polas engurras temporais fomos crecendo; fixémonos adultos, pasamos como todo ser humano por alegrías, tristezas, euforias e derrotas. Por veces púxosenos desagradable e distante; noutras ocasións, soubo ser próxima e amable. Nunca deu sido como desexamos. Pero estivo sempre aí. É moza, talvez inexperta, pero parece levar toda a vida entre nós. Ten defectos, pero é a única que temos. Non hai outra.

A TVG non é Telegaita. Ás veces, o desprezo agocha unha complexa necesidade de distancia, de non sermos identificados co que somos. Nada novo neste país de contrastes entre o ser e o esvaecemento. Se viramos arredor do menú das televisións que nos invaden as casas e a vida, afogaremos nun mar de alleamento tan atoldado que impide a visión máis aló dos seus reflexos. As dúas canles da TVG son minúsculas illas de lingua galega no océano dunha abusiva supremacía española que tamén se basea en piares autóctonos, coma esas canles concedidas por Fraga Iribarne uns minutos antes de abandonar o goberno. Pero entre tanto baleiro intelectual, tanto folclore faralaes, tanto touro, peineta e copla, tanta saturación de decibelios, tanto significante sen significado, tanta amálgama de nacionalismo visceral e esencialista español, tanta emoción a enxurradas, tanta entrega gozosa ao mando dos mercados, tanto negocio con vidas exemplares, tanto universo simbólico degradante e alienante, só a TVG parece merecer o desprezo displicente. O complexo do colonizado esixe a pose impostada dun distanciamento fachendoso. Que non vaian pensar que somos coma eses pailáns. A lingua sabe ben como operan as múltiples manifestacións do principio de distancia.

A TVG leva vividos 25 anos. Un cuarto de século das nosas vidas sendo o único medio audiovisual monolingüe en galego na era da comunicación masiva. A institucionalización da anomalía. Esa condición de singularidade monolingüe debería esixir a defensa radical da súa existencia, do seu desenvolvemento, do seu futuro, da súa liberdade. É a nosa anomalía. E nin así. Un cuarto de século a esquivar os múltiples proxectos de desestruturación, de entrega ao privado, de desnaturalización, de uniformización aínda que sexa camuflada. Son incansables. Ao outro día do 25 de xullo, esa cacharela de intelixencia total, editor dun xornal español con sede na Coruña, advirte aos seus devotos lectores do gasto absurdo que en tempos de crise significan as televisións públicas. A corporación que o posúe leva vinte e cinco anos expropiándolle a vida e o diñeiro á televisión pública de Galicia, día tras día, coas mellores artes dun grupo mafioso que esixe coa arma enriba da mesa o que un día decidiu que lle correspondía por razón da forza.

Vinte e cinco anos despois, o Parlamento de Galicia debate o futuro da CRTVG. Está ben. Ao mellor é o momento de que os tres partidos parlamentarios pensen o seu modelo de medios públicos e o expoñan detalladamente. Non sería mala cousa que ao mesmo tempo abandonasen a estraña idea de que a TVG é soamente un instrumento para a información, que a única preocupación que nos pode mover vén integrada nese sintagma tan baleiro coma tautolóxico da manipulación informativa. Porque os nosos medios públicos son moitísimo máis. Posúen dúas dimensións que calquera modificación lexislativa deberá ter necesariamente en conta. Por unha banda, son o máis poderoso instrumento de normalización lingüística e cultural de Galicia. Nas pantallas da TVG a lingua galega funciona como un idioma plenamente normalizado, como unha variedade lingüística viva en todas as situacións comunicativas e de uso común a todos os falantes, independentemente da súa procedencia social e xeográfica. Do outro lado, a TVG ten enorme responsabilidade na elaboración de universos simbólicos que nos identifiquen como un nós-outros ante nós mesmos e ante o mundo. Na súa programación, da que deberan desaparecer certas visións pintorescas dun ser galego que se abanea entre a idiotez, a incultura e o narcotráfico, se nos fiamos polos retratos comunitarios de certas series de ficción ou certos filmes. Tamén, precisamente, noutras responsabilidades sociais e culturais, como a de contribuír á construción dunha industria audiovisual que necesita novos rumbos se Galicia quere posuír unha expresión propia, diferente, de calidade, na súa lingua.

Se os grupos parlamentarios se comprometen ben co futuro dos nosos medios públicos saberán fortalecer estes dous aspectos. Sería bo que o debate pisase estes terreos e arrombase vellos tópicos relativos ao mundo do xornalismo, que segue a considerarse o centro de todo proxecto comunicativo cando non é máis ca un accesorio periférico moi necesitado de actualización e compromiso.

Porque a TVG segue a ser imprescindible. Máis ca nunca.

Lémonos outra volta en setembro. Deica aló, felices e merecidas vacacións.

]]>
Televisión… Manipulación? http://antondobao.blogaliza.org/2009/11/26/television-manipulacion/ Thu, 26 Nov 2009 00:16:53 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=572

Rimar televisión con manipulación non queda demasiado brillante. Se analizamos todas as noticias dos medios de comunicación e as filtramos pola nosa percepción dos acontecementos, dos seus antecedentes e contextos, dos suxeitos participantes, chegaremos a conclusións divertidas. A primeira adiántoa eu: contar a realidade implica manipulala. Desde cando e quen decide o que se debe contar e o que non ata o propio proceso de elaboración, pasando pola posición que unha noticia ocupa nunha páxina dun xornal ou nun espazo informativo radiofónico ou televisivo. Falar, por tanto, de manipulación como marca de identidade dunha televisión (neste caso, que casualidade, pública) fronte aos outros medios vén a ser como non dicir nada. Haberá máis manipulación na TVG que na SER, na COPE, en Intereconomía, en VEO, en Tele5, en Antena3, en TVE, en La Voz de Galicia, El Progreso, El Correo Gallego, Faro de Vigo, A Nosa Terra, Xornal de Galicia, El País e así deica o infinito? Rotundamente, non. O problema é que se faga digna de confianza a lenda urbana segundo a cal os medios públicos están sometidos á censura e á manipulación política mentres os privados responden a intereses de información e servizo á cidadanía e son garantía de liberdade.

A TVG leva 25 anos apegada a non poucas mensaxes críticas. Habendo múltiples aspectos dos nosos medios públicos profundamente mellorables, sorprende que toda preocupación recaia na información e na súa relación coas forzas parlamentarias. Instrumentalización a tres bandas. A obsesión dos funcionarios dos partidos non é a contribución dos nosos medios públicos aos procesos de normalización, a creación de universos simbólicos propios, a configuración dun audiovisual galego que mereza realmente tal nome. O que lles quita o sono é o cronómetro: cantos segundos de atención informativa merece cada partido ou en que medida están representados -eles e ninguén máis ca eles, é a perversión da representación- en diferentes zonas da programación. Pero a ninguén lle importa que a CRTVG reciba case un 8% menos de investimento público para o ano 2010.

Ninguén reflexiona sobre os medios de comunicación que necesitamos e para que os precisamos. Iso obrigaríanos a abandonar a consigna, tan doada como baleira, tan eficaz para socavar, palabra a palabra, o prestixio que os medios públicos precisan nunha batalla desigual cos medios privados e os seus intereses. Sobre todo cando os medios públicos son unha illa anómala en lingua galega rodeada por todas as partes por medios monolingües en castelán. A irresponsabilidade é compartida. Non sería mala cousa saber que rumbo leva o barco que tanto precisamos para non afogar no medio dun océano hostil e alleante, tan imprescindible para a lingua e a cultura de Galicia coma o osíxeno para os nosos pulmóns. O barco, quero dicir.

A reformulación necesaria dos medios públicos de Galicia pasa por un compromiso co seu futuro plasmado, en primeiro lugar, nun novo Consello de Administración non ocupado polas burocracias partidistas nin polo capital privado das produtoras audiovisuais, senón por sectores diversos da sociedade non condicionados por intereses de lucro nin de hexemonía partidaria. Unha nova concepción das audiencias televisivas tería que iluminar esta reformulación. Cómpre acabar coa imaxe falsa dunha audiencia monolítica e uniforme manexada polos intereses das axencias publicitarias, aos que se somete todo o mundo. Cómpre abrirlle a porta á multiplicidade de audiencias potenciais, con gustos e intereses diferentes, que merecen igual atención dunha televisión pública.

Encetemos o debate con xenerosidade e coa intención de posuírmos uns medios públicos ao servizo dunha lingua e dunha cultura, que estean en mans da sociedade. Seguirá habendo diferenzas de criterio no tocante ás informacións, porque a comunicación de masas crea a realidade, non a reflicte. O importante será determinar que realidade desexamos que os nosos medios públicos contribúan a crear. En todos os seus espazos, non só no reducido, endogámico, sobrevalorado e sectario ámbito da información.

As tres forzas parlamentarias deberan dar o primeiro paso. Pero non creo que o fagan.

]]>
Un club de calceta http://antondobao.blogaliza.org/2009/09/16/un-club-de-calceta/ Wed, 16 Sep 2009 08:27:31 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=518 clu_4775No ano 2006, María Reimóndez publicou O Club da Calceta, unha excelente novela de mulleres que determinan dirixirse máis aló do que a convención sistémica permite entender por liberación. Entre setembro de 2008 e a primeira metade deste ano, a min tocoume o pracer de dirixir, dentro do proxecto da TVG Un Mundo de Historias, a película do mesmo título, unha adaptación libre da novela de María que conserva trazos fundamentais do texto e engade algunha visión diferente.

Na novela, seis personaxes femininos, creo que moi ben construídos, vanlle ofrecendo ao lector e á lectora a información precisa para comprender as súas traxectorias vitais, os seus sufrimentos, as súas frustracións. Na película, o personaxe de Luz, maxistralmente interpretado por María Vázquez, adquire un lixeiro protagonismo en relación coas outras catro mulleres: Anxos (Sonia Castelo), Matilde (Susana Dans), Elvira (Mela Casal) e Rebeca (Katia Klein), tamén extraordinariamente recreadas. E iso é así porque Luz representa, na miña opinión, a máis brutal opresión, a cousificación feminina. A prostitución.

Falo da novela e mais da película, que confío en que non tarde moito en poder ser vista, porque estes días a prostitución veu a converterse en obxecto de información e de opinións máis, menos e nada doutas. Non por ser unha preocupación existencial e cotiá de xornalistas, políticos, opinadores, sindicalistas, feministas, alcaldes e emprendedores varios, senón porque se converteu de golpe nun furuncho que ao decoro da sociedade que nos habita lle xurdiu na epiderme por mor dunhas fotografías dun xornal nas que se observan exercicios de prostitución na rúa. É a diferenza entre a realidade existente, a que os medios de comunicación confirman, e a inexistente, a que os medios ocultan.

O exercicio da prostitución, reclaman algúns, debe ser regulado. Só así se evitaría, ao parecer, esa amplísima zona escura do negocio e a explotación mafiosa que xermola no baleiro legal. Ninguén pode negar a existencia de poderosas mafias que se aproveitan da miseria e da ausencia de horizontes vitais para traficar salvaxemente con mulleres. Poucas voces negarían a necesidade de persecución desa actividade. Pero a realidade é máis complexa, argumentan os defensores da regulación, e inclúe mesmo un exercicio voluntario da prostitución. A estas traballadoras do sexo habería que lles recoñecer os mesmos dereitos ca a calquera grupo de asalariados. Nada se gaña, argumentan, pechando os ollos a unha realidade que existe desde o principio dos tempos.

Pero a pesar de todas esas aparencias, outros entendemos que a prostitución é unha forma de escravitude que non pode ser tolerada por unha sociedade que aspire á dignidade e á liberdade para todos os seres humanos. Nas relacións sexuais, todas as modalidades son lexítimas e lícitas sempre que haxa acordo mutuo, iso é evidente. Mais no caso da prostitución este acordo mutuo sería moito máis que matizable, pois media na relación un proceso mercantil que cousifica a mercadoría. Probablemente ninguén se prostitúe por libre elección, é dicir, porque ese mal chamado oficio lle pareza a mellor forma de realizarse humanamente. É máis que probable que mesmo naqueles casos nos que en aparencia se exerce voluntariamente a prostitución haxa unha acumulación de nefastas necesidades. Ao cabo, tampouco ninguén vende voluntariamente a súa forza de traballo se non é obrigado polas necesidades de supervivencia aínda que en teoría a lei recoñece a libre vontade das dúas partes que asinan un contrato laboral. En realidade, non están tan lonxe ambas as formas de dependencia, só que na prostitución tocan o paroxismo a explotación, o dominio, a dependencia, un exercicio brutal do poder ata a anulación mesma do ser humano. É difícil atopar casos de exercicio da prostitución por libre vontade das mulleres e non por entrega forzosa, por dependencia, por escravitude. Talvez non sexa unha casualidade a ligazón tan estreita entre o exercicio da prostitución e a drogadicción. “A ti déronche a elixir traballo, e escolliches puta, que era máis divertido”, di ironicamente Luz. Porque no fondo, pensar na prostitución como o resultado dunha elección libre ten o seu aquel de ironía. Non falamos só de sexo, malia as aparencias. Non é soamente un contacto sexual diferente o que a maioría de clientes buscan no mercado da prostitución, senón a posibilidade de exercer sobre outro ser humano un poder sen límites, o dominio absoluto sobre o corpo e a vontade dunha muller convertida en mercadoría.

O problema non ten doada solución. Desde logo, a alegalidade da que goza o negocio da prostitución só prexudica as vítimas. Poida que a regulación axudase a mitigar algún pequeno síntoma desta enorme doenza social, mais os beneficiados serían fundamentalmente os donos dos negocios de alterne. É posible que a prohibición non sexa o remedio universal, porque este só empezariamos a albiscalo nunha sociedade libre de explotación, de dominio, de submisión e de escravitude. Pero significaría un decisivo e contundente paso adiante sempre que o obxectivo sexa a protección das vítimas e a persecución de clientes e proxenetas. A existencia dun exercicio negador da dignidade, da liberdade, non xustifica a súa aceptación social mediante leis que o regulen. A escravitude non pode ser regulada co adaxo de que a súa persecución non a daría erradicado de todo. E a prohibición non debería negar o recoñecemento de dereitos ás vítimas do delito, senón todo o contrario.

En O Club da Calceta, Luz acumula toda a forza que parecía non posuír para desprenderse da prostitución. Non porque practicar sexo teña nada de repugnante nin de reprobable moralmente. Xustamente, todo o contrario. Porque sexo e humillación no mesmo sintagma fabrican un oxímoro estarrecedor, e a prostitución é un humillante descenso ao nada no escuro remuíño dun negocio que se lucra co dominio e co desexo dun poder absoluto sobre o corpo e a vontade das vítimas. E as vítimas, que casualidade, son mulleres pobres.

Talvez precisen armar algún club de calceta.

clu_49481

]]>