principio de distancia – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 É a nosa anomalía http://antondobao.blogaliza.org/2010/07/29/e-a-nosa-anomalia/ Thu, 29 Jul 2010 12:07:03 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=704 Foron 25 anos o 25 de xullo. Con ela e o seu paso atravesado polas engurras temporais fomos crecendo; fixémonos adultos, pasamos como todo ser humano por alegrías, tristezas, euforias e derrotas. Por veces púxosenos desagradable e distante; noutras ocasións, soubo ser próxima e amable. Nunca deu sido como desexamos. Pero estivo sempre aí. É moza, talvez inexperta, pero parece levar toda a vida entre nós. Ten defectos, pero é a única que temos. Non hai outra.

A TVG non é Telegaita. Ás veces, o desprezo agocha unha complexa necesidade de distancia, de non sermos identificados co que somos. Nada novo neste país de contrastes entre o ser e o esvaecemento. Se viramos arredor do menú das televisións que nos invaden as casas e a vida, afogaremos nun mar de alleamento tan atoldado que impide a visión máis aló dos seus reflexos. As dúas canles da TVG son minúsculas illas de lingua galega no océano dunha abusiva supremacía española que tamén se basea en piares autóctonos, coma esas canles concedidas por Fraga Iribarne uns minutos antes de abandonar o goberno. Pero entre tanto baleiro intelectual, tanto folclore faralaes, tanto touro, peineta e copla, tanta saturación de decibelios, tanto significante sen significado, tanta amálgama de nacionalismo visceral e esencialista español, tanta emoción a enxurradas, tanta entrega gozosa ao mando dos mercados, tanto negocio con vidas exemplares, tanto universo simbólico degradante e alienante, só a TVG parece merecer o desprezo displicente. O complexo do colonizado esixe a pose impostada dun distanciamento fachendoso. Que non vaian pensar que somos coma eses pailáns. A lingua sabe ben como operan as múltiples manifestacións do principio de distancia.

A TVG leva vividos 25 anos. Un cuarto de século das nosas vidas sendo o único medio audiovisual monolingüe en galego na era da comunicación masiva. A institucionalización da anomalía. Esa condición de singularidade monolingüe debería esixir a defensa radical da súa existencia, do seu desenvolvemento, do seu futuro, da súa liberdade. É a nosa anomalía. E nin así. Un cuarto de século a esquivar os múltiples proxectos de desestruturación, de entrega ao privado, de desnaturalización, de uniformización aínda que sexa camuflada. Son incansables. Ao outro día do 25 de xullo, esa cacharela de intelixencia total, editor dun xornal español con sede na Coruña, advirte aos seus devotos lectores do gasto absurdo que en tempos de crise significan as televisións públicas. A corporación que o posúe leva vinte e cinco anos expropiándolle a vida e o diñeiro á televisión pública de Galicia, día tras día, coas mellores artes dun grupo mafioso que esixe coa arma enriba da mesa o que un día decidiu que lle correspondía por razón da forza.

Vinte e cinco anos despois, o Parlamento de Galicia debate o futuro da CRTVG. Está ben. Ao mellor é o momento de que os tres partidos parlamentarios pensen o seu modelo de medios públicos e o expoñan detalladamente. Non sería mala cousa que ao mesmo tempo abandonasen a estraña idea de que a TVG é soamente un instrumento para a información, que a única preocupación que nos pode mover vén integrada nese sintagma tan baleiro coma tautolóxico da manipulación informativa. Porque os nosos medios públicos son moitísimo máis. Posúen dúas dimensións que calquera modificación lexislativa deberá ter necesariamente en conta. Por unha banda, son o máis poderoso instrumento de normalización lingüística e cultural de Galicia. Nas pantallas da TVG a lingua galega funciona como un idioma plenamente normalizado, como unha variedade lingüística viva en todas as situacións comunicativas e de uso común a todos os falantes, independentemente da súa procedencia social e xeográfica. Do outro lado, a TVG ten enorme responsabilidade na elaboración de universos simbólicos que nos identifiquen como un nós-outros ante nós mesmos e ante o mundo. Na súa programación, da que deberan desaparecer certas visións pintorescas dun ser galego que se abanea entre a idiotez, a incultura e o narcotráfico, se nos fiamos polos retratos comunitarios de certas series de ficción ou certos filmes. Tamén, precisamente, noutras responsabilidades sociais e culturais, como a de contribuír á construción dunha industria audiovisual que necesita novos rumbos se Galicia quere posuír unha expresión propia, diferente, de calidade, na súa lingua.

Se os grupos parlamentarios se comprometen ben co futuro dos nosos medios públicos saberán fortalecer estes dous aspectos. Sería bo que o debate pisase estes terreos e arrombase vellos tópicos relativos ao mundo do xornalismo, que segue a considerarse o centro de todo proxecto comunicativo cando non é máis ca un accesorio periférico moi necesitado de actualización e compromiso.

Porque a TVG segue a ser imprescindible. Máis ca nunca.

Lémonos outra volta en setembro. Deica aló, felices e merecidas vacacións.

]]>
Idioma e autoodio http://antondobao.blogaliza.org/2009/09/08/idioma-e-autoodio/ Mon, 07 Sep 2009 23:24:17 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=511

No ben intencionado, mais non sempre atinado, argumentario clásico dos defensores da normalización da lingua galega, o recurso a un autoodio propio de nós-outros, núcleo da nosa idiosincrasia, como razón principal e case universal do penoso proceso de substitución lingüística que sufrimos desde hai séculos adoita ocupar o primeiro posto ben destacado. A lingua de Galicia, segundo este argumento, vén esmorecendo paseniño a través dos anos, das décadas e dos séculos por mor dunha tendencia colectiva ao desprezo de todo o que nos é propio. A síndrome dun pobo de bois mansos que nos ataca des que os afoutos pereceron no Medulio e baixo a represión fascista. Dicía Alonso Montero aí atrás que a sociedade galega ditara xa sentenza de morte contra o seu idioma. E non é certo.

Negar a operatividade do autoodio en certos individuos non sería oportuno, pero o momento que vivimos esíxenos revisar certas verdades indiscutidas que nos apartan dun camiño útil para o futuro da lingua e nos impiden idear e executar políticas lingüísticas de base realmente normalizadoras e esixírllelas aos poderes públicos, aínda que os que nos tocan neste momento histórico teñan intención de transitar outros carreiros.

Toda crise ha de dar lugar a renacementos. Neste rebumbio catártico ao que nos empurran uns gobernantes irresponsables, os nosos esforzos normalizadores deberan reorientarse á preservación dos grupos de falantes e á extensión de usos. Cómpre converter en anécdota pueril a galegofobia dos que adoecen por vivir en subalternidade, submisión, dependencia e autodestrución. Os López-Chaves, Negreiras ou Louzáns (deberan desgaleguizar xa os seus apailanados apelidos!) quedarán adscritos ao lugar que lles corresponde: a varredura da historia.

Para que desta crise xurda un mellor futuro para a lingua de Galicia será bo desprenderse da submisión a mitos que noutrora quizais foron sobreutilizados. Basear nunha explicación psicoloxista coma a do autoodio as análises dun proceso de substitución lingüística que dura centos de anos —e que se intensifica nos nosos tempos porque as novas formas de comunicación masiva así o facilitan— é tan inútil como laiarse pola morte dunha lingua cando xa só é unha lembranza nunha inscrición funeraria. Os galegos e as galegas non nacemos especialmente dotados para odiarnos. Ao revés; tendemos a querernos bastante ben, aínda que ese amor propio algúns o confundan cun suicidio lento e acougado. Non é bo cargar o peso da proba nas vítimas da agresión e convertelas en verdugos da súa propia lingua. O ser humano desexa vivir feliz, e os galegos e galegas non somos excepción. Mesmo nas reaccións máis escuras e esgazadas, coma a da emigración, existe unha decisión afouta de albiscar futuro. Non, non somos seres pasivos, aínda que tamén nos afecte, coma á maioría neste mundo virtual, ese masivo encanto da subalternidade.

Se insistimos no autoodio como explicación universal, corremos o risco de seguir a diagnosticar erroneamente a enfermidade e, consecuentemente, de aplicar remedios equivocados. O discurso normalizador e as políticas lingüísticas que propoña terá que partir de análises materialistas da realidade lingüística de Galicia. En que camadas sociais se acumulan os falantes e cales son as razóns polas que mudan os seus hábitos lingüísticos, polas que cambian de lingua perante certos interlocutores ou en determinadas situacións comunicativas. E, sobre todo, por que razón consideran necesario que os seus fillos falen e vivan nunha lingua diferente da súa. Estas decisións, conscientes ou debidas a actos reflexos, non as promove o autoodio xeneralizado senón un desexo de que a vida dos descendentes sexa máis cómoda e vexa todas as necesidades satisfeitas. A perda de transmisión ou o cambio de lingua son mecanismos colectivos que resultan dunha realidade social e material sobre as que cómpre intervir para mudar a tendencia. A culpa non é dos que votan o PP, por parafrasear unha infelicísima consigna que se coreou cando unha parte importante do pobo galego soubo reaccionar contra un atentado ecolóxico e económico obra do capitalismo e da condición colonial de Galicia. Se mantemos para a lingua esquemas de pensamento semellantes, culpabilizando os falantes, esta non terá quen a sitúe no plano social que lle corresponde. Pola contra, a estratexia nestes tempos tería que consistir en reforzar a identificación dos propios falantes, en evidenciar que a lingua é un sinal tamén de pertenza a un grupo social, que o seu abandono non só non garante o ascenso na escala social senón que tende a fosilizar as actuais relacións.

Unha lingua é un asunto profundamente material, pouco cordial. No cambio de lingua non hai autoodio, senón o que se percibe como necesidade de vivir mellor. O pobre, na súa pulsión liberadora, entende que lle cómpre despoxarse de todos aqueles trazos que liga coa súa pobreza. Romper esas ligazóns terribles, que lles permiten aos indocumentados falar de liberdade de escolla e embebedarse con obscenidades semellantes, ten que ser o obxectivo primordial de calquera política lingüística normalizadora. Para as políticas de base, abandonar o principio de distancia, sentírmonos todos falantes cos mesmos problemas, as mesmas dificultades e as mesmas contradicións ca os que toman a sempre dolorosa decisión de se comunicar cos fillos nunha lingua que non é a deles, que lles impide expresar o mundo coa exactitude e a sutileza coa que o farían no seu propio idioma.

Deixemos o idealismo e as razóns inconfesables para os obsesos. Para individuos do calibre de Gloria Lago, de Louzán, de Carlos Luís Rodríguez, Blanco Valdés, Negreira, López Chaves e uns cantos máis, sepultar a vixencia pública da lingua galega é como mandar á desfeita un vello modelo de utilitario e mercar un coche grande e aparente. Nin sequera neles é autoodio, porque non serían capaces, na súa inmensa ignorancia, de comprender o que son e o que deixan de ser e por tanto non son; é o que Paolo Virno concibe como trazos característicos do posfordismo: medo, cinismo e oportunismo. Ou sexa, o seu modo de sobrevivir na miseria e na mediocridade.

O principio de distancia pode amosarse tamén no recurso á explicación do autoodio como orixe e razón universal de todos os complexos procesos sociolingüísticos en Galicia. Por contra, se desexamos avanzar, é imprescindible promover abertamente unha identificación de todos os falantes coa súa lingua tamén mediante o recoñecemento dunha orixe social común, determinante na configuración do conflito e nas diversas manifestacións do principio de distancia. Aos falantes conscientes, aos grupos activos partidarios da normalización, tócalles a angueira de se mergullaren sen condicións no limo material desa masa social de falantes que mantén viva a lingua aínda hoxe e sen os cales será imposible un futuro digno de tal nome. E para iso talvez cumpra abandonar argumentarios idealistas que cargan a responsabilidade nos que sofren como vítimas as peores manifestacións do proceso de substitución lingüística. Que continúa, claro que continúa.

]]>
Mellor non dicir nada http://antondobao.blogaliza.org/2009/08/03/mellor-non-dicir-nada/ Mon, 03 Aug 2009 17:31:04 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=494 O patrimonio histórico e artístico non se toca. O inmaterial, que é intanxible por definición, curiosamente é máis dado a ser manipulado iso que a súa resistencia á destrución é superior aínda que aparente debilidade. A ninguén se lle ocorrería impulsar unha consulta para ver de manter en pé a muralla de Lugo, a Catedral de Santiago ou a Torre de Breogán. Se a alguén con poder institucional se lle chega a ocorrer tan estrambótica idea por non saber pensar noutros asuntos ou por non dar exercido as funcións públicas para as que fora elixido, non ousaría derrubar os monumentos se por mor dalgunha enfermidade colectiva o resultado da consulta marcase unha preferencia inconveniente. Co lume é mellor non brincar. Hai asuntos que non se someten a consulta a cada pouco, que habitan máis alá dunha deriva momentánea, que pertencen a todos sen exclusión: aos que viviron no pasado, aos que viven no presente e aos que vivirán en todos os futuros. É aberrante que uns poucos decidan sobre eses asuntos. Aos gobernantes tócalles protexelos do efecto corrosivo de intereses particulares inmediatos, que nestes casos nunca son nobres.

A lingua non é patrimonio inmaterial. Se algún día chegamos a defender tal identificación, estaremos confesando unha debilidade irreversible. E non é o caso. Que hoxe algunhas voces aludan a esa condición só indica un incomprensible descoñecemento do que é unha lingua e talvez certa tendencia a considerala unha peza de museo. Outra versión do principio de distancia. Por suposto, a lingua tampouco é o ridículo resultado dunha consulta ridícula.

A consulta debera ser boicoteada. Os pais preocupados por que aos seus fillos se lles ofreza un ensino público en condicións deberan enfrontarse ao disparate dunha Consellería de chiste e negarse a participar en semellante farsa provocativa cuxo único obxectivo é retirar a lingua galega do ensino, é dicir, do futuro. Non lles chega con que a escola sexa factor de castelanización; queren fumigar uns sons que non soportan, que lles derraman a pureza dos seus oídos e unha obsesión enfermiza por ostentar distancia irredutible. Freud saberá. Os pais e os funcionarios responsables están obrigados á desafección. E cada falante consciente desta vella nación, como Castelao lle chamaba.

Despois de ridículas reviravoltas, cos resultados da consulta coñecidos, todo volve ao lugar do que arrincaba. O goberno mantén un discurso que xoga á corda no gume dunha coitela oxidada. O cubil no que se asocian ignorantes e arelantes de extinción non sabe se festexar a derrota ou chorar a resistencia. Entremedias, unha consulta de lectura confusa, indecente e sospeitosa. Tanto o goberno coma os do cubil falsamente bilingüe non pensan proseguir coa empanada de consultas. Seica non se redactarán segundo este método os futuros programas de ensino. O regreso a formas de raciocinio máis propias do pensamento mítico ca do científico queda polo de agora medrando só nas marxes lamacentas dunha vulgar lingua vernácula. Ou sexa, de pobres e escravos. Certos clubs selectos non atopan bo acomodo nas searas da ciencia.

Se é certo que uns poucos milleiros de pais desexan para os seus fillos o descoñecemento da lingua de Galicia, entón quizais sufrimos unha pandemia máis daniña ca a da gripe A. Unha enfermidade social tan grave coma se esa cantidade de persoas avogase pola aplicación da lei do Talión, pola lapidación das adúlteras, pola submisión plena da muller ao seu posuidor ou pola pena de morte. Non teño dúbida de que a dereita estaría gozosa ante a idea de consultar acerca destes extremos. Pero hai cousas que non se someten ao xuízo temporal de certos grupos de persoas maltratadas por acumulacións de prexuízos e ignorancia.

Non diremos nada. Eis a consigna. O noso desprezo colectivo é a mellor resposta a unha ocorrencia grotesca que non debemos lexitimar. O goberno de Galicia debera ter a responsabilidade e o valor suficientes para planificar e executar a política lingüística que considere apropiada aos seus principios e ao tan aludido interese xeral sen necesidade de xustificar os seus actos con ocorrencias grotescas como a absurda consulta. O mesmo vale para o Secretario Xeral de Política Lingüística, que fai parte dese goberno. Xa terán a resposta que os falantes consideremos que deben ter. Valor e proxecto. Que fagan o que desexen coa súa consulta, que é súa e nada máis que súa; que derroguen o vixente decreto —moi tímido e nada normalizador, para que nos imos enganar— e que, como lles gusta dicir, muden o marco lexislativo de referencia. Que elaboren un novo decreto, pois, e que se dispoñan a aplicalo no ensino. Ese será xustamente o momento da resposta. E igual esta resposta é polimórfica e circula coma mil cobras en varias direccións e con diferentes intensidades. Ao mellor mesmo toca recorrer a todos os tribunais, en calquera lugar do mundo, para esixir garantías de exercicio dos nosos dereitos lingüísticos e o cumprimento escrupuloso, escrupulosísimo, da lexislación que en teoría protexe eses dereitos e obriga os poderes públicos de Galicia a potenciar a utilización do galego en todos os ámbitos da vida pública, cultural e informativa. Ou sexa, en todos. Falo do Estatuto de Autonomía, da Lei de Normalización Lingüística e do Plan Xeral de Normalización. E, se queren, que lle chamen imposición. Por moito que sigan a manipular estupidamente a semántica non conseguirán mudar a verdade dos feitos.

Consolémonos. É verdade que hai alumnos que non levan ben estudar galego. Tamén os hai aos que as matemáticas, a historia ou a física lles caen coma un punteirolo nas canelas. Confiemos en que a estulticia dos gobernantes non os conduza a consultar a posibilidade de eliminar esas ou outras materias pouco amables para os estudantes. Quen sabe que resultados sairían desa consulta. Consolémonos, logo. Aínda non superamos todas as barreiras da necidade. Polo de agora, aínda andan peor por Honduras. Non se consola quen non quere. Ora, o máis perigoso de certos exemplos é a súa extraordinaria potencia infecciosa. Instantánea.

]]>
Piñeirismo esvaecido http://antondobao.blogaliza.org/2009/07/16/pineirismo-esvaecido/ Thu, 16 Jul 2009 11:30:22 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=475 Non sei se co pesar e contra as intencións de alguén. Probablemente nin iso. No espectáculo da política como profesión, tan afastada á mantenta da realidade material que nos configura e nos condiciona, os actores senten moi a miúdo de máis a necesidade de gardar certas formas. Talvez porque pensan que un terremoto informativo ou un debate non moi produtivo electoralmente non son un bo mollo para o caldo que están cociñando. Se cadra, unicamente porque os seus asesores de imaxe tenden a ser moi conservadores: o que non vai producir réditos inmediatos, deixalo estar.

Non sei se Núñez Feijóo ten asesor de imaxe. É probable que non. En tempos de crise e de coches sen blindar, non hai que tirar cos cartos nun asesor que recomende simplezas obvias que o Presidente ha de ter claras. Se é que o ten, conservador non é. Máis ben arrisca toda a partida a un único naipe. E mais a partida é longa; calquera movemento en falso pode guindar á varredura o traballo e as arelas de catro anos.

O escaso goberno de Núñez Feijóo ofrece elementos para a análise xornalística, de opinión e partidaria. Aló cada quen cos seus choios. Como eu non son xornalista nin opino para ningunha publicación periódica, aínda que procuro sempre tomar partido, non repetirei os lugares comúns de certas análises políticas. Arriscarei tanto coma os asesores de Feijóo; eu teño menos que perder. Para algo estamos no ano dedicado a Ramón Piñeiro.

Arrisquemos cunha sentenza: coa dereita que ocupa os despachos desta concesión administrativa chamada Autonomía, o piñeirismo está morto. Morto. Politicamente irrelevante. E talvez a obra de Ramón Piñeiro, disolta no tempo coa simpleza coa que se desfai unha cullerada de azucre nun vaso de auga quente.

A Autonomía conseguiu manter viva a ilusión de que a obra material e inmaterial de Ramón Piñeiro fora tan importante que propiciara a instalación dun sentido común identitario nas elites políticas de Galicia, independentemente dos partidos aos que se adscribiran, desde os sectores máis galeguistas (pensemos en Realidade Galega ou en personaxes como Sixto Seco ou o propio Fernández Albor) aos máis contundentemente españolistas, como o que pivotou ao redor de Fraga Iribarne. Unha doxa galeguista insculpida xa para sempre na nosa vida pública coma un petroglifo inalterable. O propio Fraga Iribarne chegou a ofrecerlle carácter filosófico: autoidentificación. Piñeiro, o seu maxisterio, os seus soños e as súas ideas triunfaban. Ese sentido común galeguista estenderíase coma o aire que respiramos: imperceptible, cordialmente, sen imposicións, vital. Os seus puntos fortes serían a defensa da lingua como principal sinal de identidade e mais unha aceptación sen estridencias das nosas expresións culturais como marca diferencial do ser galego. A identidade focalizada na lingua e nas manifestacións culturais, expresións espirituais, nada de materialismo, nada de proxectos emancipatorios, nada de multitudes nin suxeitos colectivos. Só o espírito como protagonista da alma galega. Con todo iso, o nacionalismo sería innecesario, inútil, contraproducente, antihistórico. Que llo pregunten a Franco Grande.

Mais ves que só faltou que chegara esta nova xeración de gobernantes para que o soño feito realidade se esvaecese no aire. Núñez Feijóo e os seus borraron sen un pestanexo ese sentido común galeguista ao dinamitaren os dous esteos nos que se sostiña: a lingua como sinal de identidade, sen merecer políticas normalizadoras mais si un discurso público contrario a resucitar vellos prexuízos e lugares comúns glotofáxicos, e a aceptación das nosas manifestacións culturais como expresión dunha colectividade diferenciada.

O novo discurso respecto ao galego é coñecido: unha absurda reconstrución dos peores lugares comúns do franquismo. A lingua galega non pode ser imposta, debe ser recluída aló onde non amole nin cheire demasiado. Igualdade lingüística, reclamación cínica ao tempo que se lexisla para favorecer a expansión invasiva da lingua que consideran realmente importante. Entre o principio de distancia duns e o temor á hipercaracterización dos outros. Das políticas do laissez faire pasamos a un discurso de rexeitamento sen complexos. Coa escusa da liberdade individual, do dereito a elixir, da non discriminación e da non imposición, coma se ningún deses principios rozase co castelán, hai unha negativa organizada a executar políticas que sirvan para dar algúns pasos, só que sexa lenta e timidamente, cara a unha igualdade real. Na xustiza, na empresa, nos espectáculos, no mercado, no deporte, nos xornais, nas radios, nas televisións, nas librerías, no ensino público, no ensino privado, entre os funcionarios, na sanidade, na música, nas salas de cinema… seguimos? Os extintores non sacian nunca as súas necesidades de destrución.

O novo discurso abrangue tamén os ámbitos da cultura: demolición. Non seremos nin aquela curiosidade diferencial do galeguismo cordial. Agora somos, seica, provincianismo, ausencia de cosmopolitismo, pailanismo en estado extremo, resistencia como sinónimo de aldeanismo. O edificio que construímos contra toda a adversidade, desde Rosalía, debe ser derrubado. Tampouco se pode impoñer unha cultura. Cómpre destituír os axentes armados que, a punta de pistola, levan anos obrigando a galegos e galegas a falar galego, a esquecer o castelán, a ler sen descanso a Curros, a Pondal, a Castelao, a Dieste, a Blanco-Amor, a Novoneyra, a Ferrín, a marxinar Valle-Inclán, Torrente e Cela. E o Consello da Cultura, cuxa única función é opinar, cala cómplice. Outros, afectados polo principio de distancia, seguen disparando contra a Academia.

O proxecto é claro: a subalternidade orgánica de Galicia, a supresión pública dos seus sinais de identidade, a súa conversión nunha provincia menor da Nación Española. A ese proxecto élle hostil toda manifestación cultural e lingüística autónoma. Nese escenario, o piñeirismo amósase unha inutilidade histórica. Porque ao primeiro soprido, esborrállase o fráxil castelo de naipes en que alicerzaba aquel sentido común galeguista, en realidade nunca compartido.

Se cadra é ocasión de os sectores da dereita cómodos con certa tradición galeguista tomaren a iniciativa e abxuraren dunha acción política que degora subalternidade, silencio, desaparición. Tamén o nacionalismo político, social e cultural debe reformular moitas tácticas, certos principios, algúns códigos e non poucos anacronismos sectarios. Non xa no ámbito puramente electoral, tamén nalgúns discursos. Hai vellas dependencias hipotecarias que pexan toda posibilidade de desenvolvemento e de consolidación social e política dunha hexemonía que no ámbito da cultura é xigantesca. A lingua e a cultura de Galicia non deben dar pasos atrás para protexerse e sobrevivir. O seu camiño tira para a fronte, consiste en avanzar, gañar espazos sociais, fortalecer a súa hexemonía e debuxar o futuro. Que choren outros pola morte do piñeirismo.

E que o Consello da Cultura Galega siga co seu longo e vergonzoso silencio cómplice.

]]>