Manuel Rivas – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 Paixón totalitaria http://antondobao.blogaliza.org/2009/12/15/paixon-totalitaria/ Mon, 14 Dec 2009 22:54:25 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=577 O sábado pasado, a Real Academia Galega, a entidade responsable de fixar a norma da lingua galega, acolleu a Manuel Rivas no seu foro. A Academia de Curros e de Murguía —por moito que certo sector do nacionalismo oficial a aborreza— incluíu entre os seus membros un extraordinario escritor, proseguindo coa tarefa de alimentarse cos nosos mellores talentos literarios. Unha angueira ata non hai moitos anos estritamente prohibida. Rivas achega, ademais, o seu compromiso cívico. É amplamente compartida a satisfacción ao vermos que a RAG se vai reconstruíndo aos poucos como unha entidade soberana. A lingua e as expresións culturais que a manexan, fundamentalmente a literatura, son os nosos espazos soberanos, independentes, ceibes. Non é estraño que tanto a Academia, se segue esta dirección, coma a literatura e a lingua sufran agresións nacidas de certas disfuncións do córtex prefrontal dalgúns mamíferos que viñeron a pousar os pés na terra por vía de creación.  Que a RAG supere en poucos anos unha longa etapa de inanición, climatericamente admirada por algún rico editor de xornal decimonónico e non poucos dos seus caseiros, é síntoma de que a pesar dos ventos desfavorables entre nós sempre hai quen quere tamén navegar. A nación non é esencial senón unha construción humana de vontades colectivas. Ou sexa, posibilidade, sen máis. Que nos perdoen o pecado.

Estes días fálase de X. L. Méndez Ferrín como probable candidato a presidir a RAG. Máis palla seca para o lume do aborrecemento que lles entra ao fato de oficiais de varias bandas. Adiantouse en reacción un dos mestres da censura e a manipulación, como moi ben sabemos el e mais eu e algunhas outras persoas. E é alí, no recanto de acolá, onde trousa co pouco pudor que adoitan exhibir os ignorantes nas proximidades dos foros académicos. Ese papel co que se labran as actas dunha realidade creada antes de ser, duro coma unha lousa, envolve as preocupacións de tan arrebatado servo. Ao mellor, porque ninguén lle consultou ao seu patrón quen debe presidir a RAG. Igual porque neses ámbitos de soberanía —Academia, lingua, literatura, cultura— as súas homilías disólvense como faramuxas de cinsa no aire. E non por non seren estridentes e groseiras, que o son e ben, senón por ser o seu peso tan virtual coma a realidade que teiman, obtusos, en crear. Ao redactor, e supoñemos que ao seu patrón, dóelle a posibilidade de que Méndez Ferrín sexa o Presidente da RAG. Un indicio claro do acertada que sería tal elección. Tanto lle proe, que lle recomenda á superflua institución que seleccione mellor. Dígocho eu.

—A estupidez deste Luis Ventoso é digna dunha boa gargallada —dicíame a miña amiga Estrela, co dedo indicador marcando na tinta sucia do xornal. Tomabamos café na terraza dun bar de Compostela.

—E non será unha advertencia? Xa me entendes, esa maneira de actuar que ten a mafia e que tan querida lles é a estes —dixen eu para min, case, coma se reflexionase sobre o couso ese con forma de artigo xornalístico.

—Non, ho, non! Mira para aquí: “imaginación inabarcable, memoria wikipédica, elegante prosa de alta precisión”. Non o ves? Di cousas así de Borges. É que o rapaz é fato e xa está.

Estrela petaba co dediño no texto maxistral sen dar abandonado un sorriso algo cínico. E eu ía comprendendo as múltiples faces do asunto. Os fatos tamén advirten. De golpe, a miña amiga botou man ao seu abrigo de pano, colocouno por riba dos ombreiros e apertou forte a bufanda de listas ao redor do pescozo.

—Vamos para dentro, que xa está aí o frío siberiano.´

]]>
O libro galego é un milagre http://antondobao.blogaliza.org/2009/05/08/o-libro-galego-e-un-milagre/ Thu, 07 May 2009 23:37:00 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=233 Escribía X.L. Méndez Ferrín hai uns días arredor do mito da presunta sobreprotección que a literatura galega recibe da Xunta de Galicia ou, en xeral, das institucións públicas. A súa análise, coma sempre, é certeira. Nada que non poidamos comprobar día a día ao visitarmos unha librería ou abrir un xornal coruñés (ou de Galicia) calquera.

conselleiroO Conselleiro de Cultura inaugurou a semana pasada a Feira do Libro de Compostela, na que escritores e lectores coinciden durante uns días ao redor duns actos organizados pola Federación de Libreiros. Coma todos os anos, eu tamén paseei por diante de cada unha das casetas instaladas na Alameda, de vagar, coa intención de observar os libros que se expoñen, as novidades, as menos novidades, todo o que un pensa que pode ver nunha Feira do libro. E coma todos os anos, a Feira do Libro volve proxectar con boa fidelidade o que ocorre día a día case que en cada unha das librerías que hai por Galicia adiante.

O libro galego non está nos escaparates das librerías; no seu interior, non se ordena, como o resto da mercadoría bibliográfica, por autores, temas ou xéneros. Non. Cada librería ofrece un andel á parte rotulado como “gallego”, e alí está todo, que tende a non ser moito, amoreado. Poesía con narrativa e con ensaio, xornalismo e etnografía compartindo espazo con traducións ou contos para nenos. Un andel para o libro galego; o resto da librería para o libro en xeral. Editado en castelán, por suposto. Talvez os libreiros tamén conciben a normalidade sen apelidos e reservan a adxectivación para as manifestacións escritas da cultura galega. Por suposto, non existe ningún andel titulado como “castellano” ou “español”. Se acaso, os outros rótulos aluden a xéneros literarios ou temas ensaísticos. Coma nas ensinanzas públicas: a “Lengua” e a “Literatura” non precisan adxectivo; si a “lingua galega” e a “literatura galega”. Unha mostra peripatética da desigualdade cultural e lingüística a que son sometidos os fillos das señoras enmascaradas de Galicia Bilingüe. Cultura galega ou cultura sen máis? Feita en Galicia? Quen sabe.

Tras o meu paseo pola Feira de Santiago, marchei sen mercar un libro. E non porque non os houbese interesantes, que os había, senón porque seguía sendo difícil comprender por que razóns a presenza do libro galego en cada unha das dezaseis ou dezasete casetas era tan mesquiña. Anana e mesquiña, como a xente á que esfolaba o verbo de Celso Emilio. Agochados entre o cegador colorido do libro sen apelidos, é dicir, a literatura (normalmente de consumo rápido) en lingua española, de cando en cando, algún exemplar solto ou algunha curiosidade inesperada. Nin sequera as obras que se van presentando durante a feira. Imaxino que as expoñerán, brevemente, o día que os escritores e escritoras vaian presentar ou asinar os seus libros, e acabouse. Nin sequera os libros premiados durante este ano, algúns non hai moitos días. Nin sequera novidades de última hora, que as hai. Non paga a pena nin imaxinar a posibilidade de bater con libros publicados en anos anteriores. O libro galego segue gardado en caixas, fóra da vista do público, na Feira do Libro de Santiago. Ou, simplemente, non está. E esa parece ser a normalidade que non cómpre alterar; outramente, estariamos discriminando o pensamento nocilla e a literatura tulicrem.

Hai anos entraba nunha librería unha rapaza acompañada por un home de mediana idade. Ela dirixiuse á persoa que estaba ao cargo do establecemento; quería mercarlle a seu pai o extraordinario libro de relatos de Manuel Rivas titulado Qué me queres, amor? A persoa que a atendía botoulle ao pai, silencioso, un ollar de complicidade. Ofreceulle levar a versión castelá do libro. Probablemente lle sería máis proveitosa, aínda que non fose a orixinal. Evidentemente, non volvín pisar ese establecemento.

Teñen algún problema os libreiros co libro galego? Non o sei. Supoño que será máis ben cousa da manifestación superficial dun prexuízo persistente relacionado coa consideración que lles merece a creación cultural galega. Pero os escritores galegos, ou sexa, galegos galegófonos, como indica Ferrín no dito artigo, sabemos ben que nas nosas propias feiras a nosa literatura segue encartada en caixas ou nos andeis rotulados coa lexenda “gallego”. Como unha enfermidade contaxiosa. Cousa tamén de museo.

Visto o que vemos, sigo admirando os escritores e escritoras que sen vacilación optan pola lingua galega para armaren a súa obra literaria. E os editores, que contra toda lóxica mercantil manteñen o esforzo, ás veces iluso, dunha industria cultural que se soña normalizada nun país cunha cultura e unha lingua normalizadas. E mesmo algún libreiro, que ousa tratar a nosa literatura como algo propio e, como pouco, en pé de igualdade. E, claro, os lectores, que sortean todos os obstáculos e teiman en darlle soporte real a esta literatura, resistente malgré soi.

Galega e feita en Galicia.

]]>