libro – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 Un mundo perfecto http://antondobao.blogaliza.org/2010/05/06/un-mundo-perfecto/ Thu, 06 May 2010 09:46:32 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=642 Camiñou toda a tarde polo paseo cuberto, e aburríase. Sobre a bóveda transparente, o ceo seguía coa cor acastañada de sempre. Dos portais ninguén saíu. Os paneis proxectaban contra o seu corpo imaxes, músicas e sensacións: frío, calor, chuvia, neve, medo, gozo, alegría, depende das necesidades. Todo está dito. Para mercar, para vender, para descansar, para recargar as conexións eléctricas, para durmir, para canalizar certos soños. O linde do real é un muro de titanio. Deste lado, todo é aparente, ou sexa, real; alá, nada é realidade mentres non recibe a aprobación do Mercado. Ou sexa, o Goberno Terrestre. Nin sede, nin rostro. Todo o mundo recoñece a súa autoridade. E xa está.

Hai tempo incontable, un devanceiro esquecido escribiu dous libros. Debeu ser aló polos primeiros anos do século XXI. Eran as vellas contas. Os libros eran obxectos feitos de papel, un material que se extraía de árbores cando as que quedaban na superficie da Terra eran poucas e, disque, feas. Agora hai moitas, e todas son fermosas, pero só serven como ornamento nos paseos cubertos das cidades. Non dan papel nin osíxeno. Non é necesario.

Lembrar un devanceiro é nostalxia, din, unha debilidade humana prescindible nesta última fase terrestre, antes de que a colonización doutros planetas (valen satélites, din os científicos) sexa unha realidade conclusa. Tanto ten. O caso é que ese devanceiro escribira dous libros. Non paga a pena explicar o concepto de escritura porque entón o tempo quedaría estricado coma un arame. Pero escribir e ler, que é outro concepto igual de curioso e de difícil comprensión, foron actividades que desapareceron xa haberá máis de trescentas mil translacións. Agora temos proxectoras multidimensionais. Agora vemos, escoitamos, sentimos. Escribir e ler era outra cousa. Contan algúns eruditos arqueólogos e físicos unificados que aquelas actividades eran física e psiquicamente esgotadoras. Non se sentía o que hoxe se sente ao experimentar unha ficción ou unha realidade multidimensional. A conexión subcutánea con células activas hipersensibles que mandan informacións múltiples ao cerebro ofrece outras experiencias. Daquela, por contra, conforme quedou dito a través do tempo lineal, había que facelo todo. Contan que aqueles homes non eran autosuficientes, requirían da axuda doutros conxéneres, pero é moi complexo comprender ese concepto que implica unha ausencia. Dis que aquilo ao que lle chamaban ler consistía en procesar os signos indescifrables que se deseñaban sobre material primitivo e deixar que fose o cerebro o que soñase con versións moi esquemáticas das imaxes que coñecemos hoxe grazas ás proxectoras. O máis perigoso de tan extremada actividade era que non estaba garantido que a descodificación fose en todos os casos a adecuada. Todo un problema.

Nos últimos tempos, por algunha razón que os asesores de Mercado non deron captado aínda, empeza a estenderse certa afección obsesiva pola arqueoloxía. É preocupante, porque as obsesións, en teoría, foran extirpadas xa moito atrás do noso código xenético. Pero se ve que algún residuo quedou, e iso é perigoso. El, que camiña toda a tarde polo paseo cuberto, aburrido, baixo un ceo de cor acastañada, é un dos obsesionados coa arqueoloxía. De aí lle veu o coñecemento dun antepasado seu que escribiu dous libros. Un dun xénero moi estraño chamado poesía, que era como dicir cousas sen sentido, e o outro unha novela, que viría a ser máis ou menos un antecedente das tramas multidimensionais que abandonan as proxectoras cada día cando conclúe a xornada de produción e comeza a de consumo e descanso.

Agora é todo moito máis agradable. Suave. Pero el leva uns días sentíndose estraño, coma se se vira a si mesmo desde a distancia. Por iso ao mellor non dá quitado do pensamento o seu devanceiro. E talvez por mor da súa paixón arqueolóxica pensa mentres camiña que non lle importaría nada volver ao punto espaciotemporal en que aqueles estraños obxectos deixaron de existir. E alí, se dera chegado, procuraría o nó en que naceu o universo que agora habita. Non por desfacelo, que non sabería, senón por coller o ramal que o levase a outro universo. A un no que puidera ler os libros que deixara escritos o seu devanceiro. E outros, que seica os había a milleiros. E desfacerse das molestas células de conexión subcutánea.

Porque xa vai canso de aburrirse con historias que empezan, avanzan e terminan. Porque xa confunde emocións con estímulos. Porque este universo que lle tocou é plano, ten unha dimensión, xusto a que lles sobra a esas historias que escapan das proxectoras multidimensionais. Porque detesta traballar para acumular e consumir imaxes. Porque lle parece demasiado simple o sentido das cousas entre as que vai vivindo sen decatarse. Porque non coñece a ninguén. Por millóns de razóns máis que se lle ocorren e procura non comunicarlle ao cerebro central. Porque por esa e outras razóns lle doe a cabeza. Porque se sente seco por dentro e cando iso pasa, sábeo por experiencias referidas clandestinamente, vén a brigada con desactivación, limpeza e disolución no cerebro central. Porque lle gustaría imaxinar un ceo que non tivese sempre esa cor acastañada.

]]>
O libro galego é un milagre http://antondobao.blogaliza.org/2009/05/08/o-libro-galego-e-un-milagre/ Thu, 07 May 2009 23:37:00 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=233 Escribía X.L. Méndez Ferrín hai uns días arredor do mito da presunta sobreprotección que a literatura galega recibe da Xunta de Galicia ou, en xeral, das institucións públicas. A súa análise, coma sempre, é certeira. Nada que non poidamos comprobar día a día ao visitarmos unha librería ou abrir un xornal coruñés (ou de Galicia) calquera.

conselleiroO Conselleiro de Cultura inaugurou a semana pasada a Feira do Libro de Compostela, na que escritores e lectores coinciden durante uns días ao redor duns actos organizados pola Federación de Libreiros. Coma todos os anos, eu tamén paseei por diante de cada unha das casetas instaladas na Alameda, de vagar, coa intención de observar os libros que se expoñen, as novidades, as menos novidades, todo o que un pensa que pode ver nunha Feira do libro. E coma todos os anos, a Feira do Libro volve proxectar con boa fidelidade o que ocorre día a día case que en cada unha das librerías que hai por Galicia adiante.

O libro galego non está nos escaparates das librerías; no seu interior, non se ordena, como o resto da mercadoría bibliográfica, por autores, temas ou xéneros. Non. Cada librería ofrece un andel á parte rotulado como “gallego”, e alí está todo, que tende a non ser moito, amoreado. Poesía con narrativa e con ensaio, xornalismo e etnografía compartindo espazo con traducións ou contos para nenos. Un andel para o libro galego; o resto da librería para o libro en xeral. Editado en castelán, por suposto. Talvez os libreiros tamén conciben a normalidade sen apelidos e reservan a adxectivación para as manifestacións escritas da cultura galega. Por suposto, non existe ningún andel titulado como “castellano” ou “español”. Se acaso, os outros rótulos aluden a xéneros literarios ou temas ensaísticos. Coma nas ensinanzas públicas: a “Lengua” e a “Literatura” non precisan adxectivo; si a “lingua galega” e a “literatura galega”. Unha mostra peripatética da desigualdade cultural e lingüística a que son sometidos os fillos das señoras enmascaradas de Galicia Bilingüe. Cultura galega ou cultura sen máis? Feita en Galicia? Quen sabe.

Tras o meu paseo pola Feira de Santiago, marchei sen mercar un libro. E non porque non os houbese interesantes, que os había, senón porque seguía sendo difícil comprender por que razóns a presenza do libro galego en cada unha das dezaseis ou dezasete casetas era tan mesquiña. Anana e mesquiña, como a xente á que esfolaba o verbo de Celso Emilio. Agochados entre o cegador colorido do libro sen apelidos, é dicir, a literatura (normalmente de consumo rápido) en lingua española, de cando en cando, algún exemplar solto ou algunha curiosidade inesperada. Nin sequera as obras que se van presentando durante a feira. Imaxino que as expoñerán, brevemente, o día que os escritores e escritoras vaian presentar ou asinar os seus libros, e acabouse. Nin sequera os libros premiados durante este ano, algúns non hai moitos días. Nin sequera novidades de última hora, que as hai. Non paga a pena nin imaxinar a posibilidade de bater con libros publicados en anos anteriores. O libro galego segue gardado en caixas, fóra da vista do público, na Feira do Libro de Santiago. Ou, simplemente, non está. E esa parece ser a normalidade que non cómpre alterar; outramente, estariamos discriminando o pensamento nocilla e a literatura tulicrem.

Hai anos entraba nunha librería unha rapaza acompañada por un home de mediana idade. Ela dirixiuse á persoa que estaba ao cargo do establecemento; quería mercarlle a seu pai o extraordinario libro de relatos de Manuel Rivas titulado Qué me queres, amor? A persoa que a atendía botoulle ao pai, silencioso, un ollar de complicidade. Ofreceulle levar a versión castelá do libro. Probablemente lle sería máis proveitosa, aínda que non fose a orixinal. Evidentemente, non volvín pisar ese establecemento.

Teñen algún problema os libreiros co libro galego? Non o sei. Supoño que será máis ben cousa da manifestación superficial dun prexuízo persistente relacionado coa consideración que lles merece a creación cultural galega. Pero os escritores galegos, ou sexa, galegos galegófonos, como indica Ferrín no dito artigo, sabemos ben que nas nosas propias feiras a nosa literatura segue encartada en caixas ou nos andeis rotulados coa lexenda “gallego”. Como unha enfermidade contaxiosa. Cousa tamén de museo.

Visto o que vemos, sigo admirando os escritores e escritoras que sen vacilación optan pola lingua galega para armaren a súa obra literaria. E os editores, que contra toda lóxica mercantil manteñen o esforzo, ás veces iluso, dunha industria cultural que se soña normalizada nun país cunha cultura e unha lingua normalizadas. E mesmo algún libreiro, que ousa tratar a nosa literatura como algo propio e, como pouco, en pé de igualdade. E, claro, os lectores, que sortean todos os obstáculos e teiman en darlle soporte real a esta literatura, resistente malgré soi.

Galega e feita en Galicia.

]]>