liberdade – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 Indisoluble Unidade http://antondobao.blogaliza.org/2010/07/14/indisoluble-unidade/ Wed, 14 Jul 2010 12:02:27 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=699 A sentenza do Tribunal Constitucional contra o Estatuto de Autonomía de Cataluña ten algunhas virtudes que nunca moraron nos cálculos dos que presentaron o recurso nin nos dos autores da resolución.

A reforma estatutaria convertérona a dereita e o patriotismo español nunha declaración de guerra contra principios sagrados. A Indisoluble Unidade da Nación Española á fronte de todos eles. Este ben inmaterial periga ante o cruel acoso lingüístico, cultural e político dos nacionalismos destrutivos e excluentes. Levamos trinta e tantos anos aturando o mesmo discurso. Máis outros corenta anteriores. E aquí seguimos.

Nación non pode haber máis que unha, proclama con fachenda e temor o Tribunal Constitucional e así pon couto ao imposible. As nacionalidades históricas non son o que parecen. As autonomías -cos seus estatutos e institucións- non son o resultado dun pacto entre suxeitos políticos diversos senón xenerosas concesións administrativas. Igual cho dou como cho quito. Os pobos vasco, catalán e galego non existen nin existen as súas nacións. O Tribunal Constitucional establece que o marco xurídico-político é unha doazón, unha especie de novo Fuero de los Españoles. Non houbo acto constituínte senón herdanza dun poder ilexítimo. Xa o sabiamos, pero era ben que o recoñecesen.

A primacía de España sobre as outras nacións ibéricas, condenadas á non existencia e a unha condición subalterna infranqueable, reflíctese como nun espello no territorio das linguas. A Fundación FAES, inspiradora da política lingüística da Xunta de Galicia, triunfa na delirante sentenza do Tribunal Constitucional. O réxime non comprende as linguas vernáculas fóra da subalternidade. As comunidades autónomas non poderán executar políticas tendentes a situar as linguas propias sequera ao mesmo nivel ca a lingua española, que non é común nin propia neses territorios. O Tribunal Constitucional consagra a desigualdade entre linguas, real na vida diaria, e constrinxe a dimensión das políticas normalizadoras. Fosiliza o modelo lingüístico vixente no Estado español, que preserva a supremacía do castelán e profunda na subalternidade das outras linguas. Baixo o actual réxime, non hai futuro para as linguas minorizadas. Só a esperanza de que os procesos de substitución poidan ser retardados. E a resistencia.

A Indisoluble Unidade da Nación Española é a chave de bóveda do edificio político español. Pero por detrás da aparente fortaleza de tal mandamento, claramente relixioso, tanta insistencia só pode ocultar unha debilidade extrema. A nación española non é indisoluble, a menos que sexa o resultado dunha concepción e creación divina. Franquismo sen máis.

Para o proxecto patriótico español, excluínte e negador por natureza e tradición, a soñada unidade só se garante por imposición. Por iso é máis imposible que indisoluble, sempre sometida a conflito. Calquera unidade estable —nunca indisoluble— só sería posible mediante pacto libre de partes que se recoñecen mutuamente. Dunha banda, España; da outra banda, as outras nacións peninsulares. En pé de igualdade. O resultado sería un estado federal pactado libremente. Mais esa posibilidade non ten acollida dentro do vixente marco xurídico e político. A Constitución Española non a admite porque crebaría a supremacía exclusivista da nación española e a conseguinte subalternidade das outras nacións peninsulares, a base da actual arquitectura estatal. Ora ben, para que calquera pacto federal fose posible entre nacións iguais, a independencia de cada unha delas sería un requisito imprescindible. A fortaleza dun pacto baséase na liberdade das partes. O dereito a decidir é sempre irrenunciable para quen emproe cara á liberdade. Un estado federal só pode ser o resultado dun proceso constituínte protagonizado por nacións independentes. Ou sexa, a independencia é requisito ineludible para calquera solución democrática que traspase os lindes da subalternidade e a negación política, cultural e lingüística.

Para a dereita e o nacionalismo español, a unidade indisoluble da nación española é coma o matrimonio. É Deus quen o alenta e o institúe. Ao seu abeiro, á muller tócalle obedecer e ao home decidir. O divorcio ou outras formas de matrimonio non tradicionais e non patriarcais representan desviacións inaceptables e punibles. Sempre ese pracer morboso no dominio e na subalternidade do outro, do diferente. A negación como realización suprema. Talvez un acusado complexo de inferioridade, quen sabe,

O Tribunal Constitucional acaba de demostrarnos, por se non o sabiamos, que a Constitución Española é un cárcere para nacións, linguas e suxeitos políticos. E dos cárceres, os presos tenden a querer marchar. De dúas únicas maneiras: ou ben mediante fuga, ou ben mediante redución de pena, que vén a ser unha modalidade de pacto. Cando o Estado non admite a posibilidade do pacto, só queda a fuxida. O dereito a abandonar é en calquera caso irrenunciable.

Só nas decisións libres pode encontrarse expresión democrática. E en democracia, a lei ten que someterse á vontade popular, non ao revés.

]]>
A lección dos mestres http://antondobao.blogaliza.org/2010/03/23/a-leccion-dos-mestres/ Tue, 23 Mar 2010 11:42:12 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=625 Unha sociedade que desconfía dos seus mestres está en grao de putrefacción terminal. Non busques os indicios da corrupción do Imperio nos lugares comúns: non no hedonismo, nin no materialismo (tan lonxe!), nin no matrimonio homosexual nin no dereito ao aborto nin na tan insatisfeita como necesaria laicidade. Búscaos no odio aos mestres. Aí tes o impulso primario dos que desexan un rabaño de ovellas antes ca unha multitude de homes e mulleres libres. O antagonismo subxacente enfronta o coñecemento coa superstición, a liberdade coa submisión, a razón co escurantismo e coa fe. O mestre transmite coñecemento e, se é ousado, proxecta desexos de liberdade e xustiza. E iso, ben o sabes, non é funcional ás necesidades do poder.

O poder é a malla de relacións sociais que estruturan o dominio do amo sobre os súbditos. O control, calado e discreto, imperceptible, é máis eficaz ca o dominio, sempre estridente. O poder quere súbditos orgullosos da súa condición, agradecidos. Prefire a un asalariado consciente un explotado que goce coa fascinación pola subalternidade e se acurrunche na pulsión de regreso eterno á infancia na procura de protección paterna. O amo como arquetipo do ser forte e intelixente, protector. Para que ese proxecto vital siga sendo viable, a figura do mestre ten que ser baleirada.

A dereita detesta a liberdade de cátedra. Sempre a detestou. Tamén a Igrexa Católica. Ambas comparten motivos, intereses e, por tanto, identidade. Percórrelles o corpo un arreguizo punzante coa imaxe dunha escola pública en cuxas cadeiras pousen os cus indignos os fillos dos pobres, nacidos para fozar na terra ou na area e no cemento entre ladrillos e xeada. Failles tanto mal como ao vampiro a luz solar a posibilidade de que nas aulas reine a ciencia e non Deus. A escola pública é para eles o xerme das peores infeccións dunha sociedade decente. E o mestre, o transmisor do mal. En 1936 decidiron resolver o problema pola brava; encheron os camiños de cadáveres de mestres. Hoxe aplican menciñas menos agresivas: abonda con baleirar a figura do profesor.

A educación segue a ser unha das grandes obsesións do poder. Devolverlle á elite o monopolio da cultura e da formación, combater o incómodo pensamento científico e substituílo polo pensamento mítico, terminar coa escola pública mediante a súa redución ao gueto e á indixencia material e moral, formar man de obra submisa e barateira para os seus negocios. Velaí tes o programa educativo da dereita. Adeus á cultura e á ciencia; benvido, negocio, e loada sexa a fe. Para que volvamos vivir tranquilos, coma cando Franco, non sabes?

As ovellas do rabaño de Deus teñen o deber de impugnar a educación para a cidadanía e de esixir a ensinanza da relixión. A táctica é a transmisión de responsabilidades aos pais. Dun só disparo derruban o edificio republicano da formación universal, extirpan a potestade comunitaria de formar futuros homes e mulleres libres desde o coñecemento e a razón e convértena nun asunto de interese estritamente privado, asocial, anticomunitario.

Ese é o modelo seguido ao pé da letra polo Goberno da Comunidade Autónoma de Galicia para a expulsión da lingua galega das aulas, que equivale a expulsar os indignos cus dos fillos dos pobres. Estaríache boa que obriguen aos nosos fillos, comentan nas súas soirées de cunca de té verde e infusión de xasmín, a mesturarse con eses badulaques que nin saben falar coma as persoas e din catro ao caldeiro. ¡¡¡Quítame las matemáticas de ese suplicio del gallego!!!

As elites non casan ben coa gandallada. Aos mestres hai que retirarlles a potestade de manexar a adquisición de coñecementos e de competencias das persoas en idade de formación. Só faltaba, pensan eles no seu delirio triunfal, que un profesor decida o que ten que aprender a miña nena, o meu pequeno. Sempre a propiedade como guía absoluta. E o goberno da Comunidade Autónoma de Galicia converte o delirio en norma, velaí tes o seu gran logro. Desangrar o público para alimentar a decisión privada, exclusiva, dos círculos de poder e de dominio social. Evitar o perigo da razón extirpando a liberdade de cátedra e sementar a boa nova da fe e a vixencia dos prexuízos. E non che vou dicir que non aterrorice pensar que hai pais que desexan para os seus fillos unha sobredose de ignorancia.

O goberno da Comunidade Autónoma de Galicia é covarde. Traslada as súas responsabilidades aos prexuízos condicionados de certos grupos gozosos de barbaridades pedagóxicas e temerarios no dislate. Comparten programa: fóra a lingua galega da escola. É un crime de lesa patria impedir a formación completa e libre das xeracións máis novas. E facelo baleirando a figura dos mestres é, ademais, sinal de putrefacción. Pero tamén indicio de desaparición. Contra a derrota da razón, agardamos a lección dos mestres.

]]>
Un conto real http://antondobao.blogaliza.org/2009/12/28/un-conto-real/ Mon, 28 Dec 2009 11:53:51 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=581 A auga empozou nas simas da lama, e a esas horas déitase en camadas de lazo. Non son máis ca as nove e cuarto. Na rúa escura, a luz balorenta dunha vella tasca escapa polas ventás e pola porta de cristal. Algún coche no exterior sofre a burla branca da xeada coma se lle saísen canas. As beirarrúas están sen acabar de construír. Cemento duro, sen brillo, e lama conxelada comparten o chan desta travesía dun barrio tan antigo coma a propia cidade. O concello teno en obras desde hai máis de dous meses. Será por iso que ningún farol funciona agás un, a pouquiños metros do bar, que oscila dubidoso entre a luz e a tebra. As casas son todas de unha ou dúas plantas, con tellado de lousa a dúas augas, ben apegadas. Sorrín co fulgor da actividade de preparación das ceas. En case todas, algunha sombra se ve a través das ventás de cuartos con lámpadas acesas. Na taberna, que nunca tivo nome, pouco máis de media ducia de homes de case todas as idades agardan a que as mulleres terminen de preparar o bacallau con coliflor. É máis mesto o fume dos cigarros ca a cor dos viños tintos que navegan en todas as dimensións dese espazo cativeiro. O barullo, sen ser estrondoso, dálle sentido á mudez do televisor de trinta e tantas polgadas, pantalla panorámica. Algúns van saíndo sen pousar os chistes, con gargalladas e saúdos amables, sen parar de ollar reloxos. Tras o mostrador, unha muller termina de lavar uns vasos con mañas áxiles. Case sen mirar para os dous clientes máis próximos a ela, sérvelles cadanseu viño dunha botella sen etiqueta. O home máis vello case non fala. Leva o pescozo envolveito nunha bufanda de cadros. O seu acompañante, embutido nunha cazadora de coiro marrón, acena para a figura militar que ocupa a totalidade da pantalla do televisor sen voz. Ninguén máis mira.

—Dígocho eu. Ten un par de pelotas así de grandes —nunha man, o vaso de viño; na outra, o cigarro; ambas as dúas abren un abano para demostrar o tamaño dos atributos—. Tenas coma o cabalo de Santiago. Dígocho eu.

—Cóbrame.

A muller seca as mans no mandil e recolle os cartos que lle acada o home da bufanda de cadros. Na televisión, o Rei de España enfoca co seu ollar o local completo; observa todo o que se move, seres vivos e obxectos, cunha ollada de inocencia impostada. Ninguén se sente aludido. O home da bufanda de cadros e o mozo da cazadora de coiro van quedando sos.

—Dúas pelotas coma dúas bólas do mundo, o Patxi López, faime caso. Des que gañou as eleccións, aquilo éche outra cousa. Dígocho eu, que levo trece anos traballando en Bilbao. Agora dá gusto tanta liberdade. E este ano, aí o tes, o rei tamén fala pola televisión vasca. Non que non. Se queren independencia, que se vaian, pero que nos paguen o que deben e que respecten a liberdade e a democracia.

—Aí ta, a democracia e a liberdade de elixir —di o máis vello, cun ton un pouco distante, mentres escorre as derradeiras pingas do vaso e exercita un ricto de desagrado.

—Non que logo!

A taberneira óllaos con intención de botalos. Interrómpeo todo a irrupción dun home de aspecto elegante, xa maior, cun abrigo de alpaca negro por riba dun traxe gris e gravata morada. Dá dous pasos pouco harmoniosos no interior do local e proxecta un berro sen deixar de pousar o ollar na pantalla.

—Azuzena, sácame esa merda de aí! Pon anque sexa o Luar, que é noiteboa.

Camiña ao mostrador para tomar un vaso. Azuzena, a taberneira, sorrí. Sérvelle o vaso, apaña o control remoto da televisión e preme sen parar nas teclas de cambio de programa. Na pantalla nada se altera; soamente mudan as iconas das emisoras. O mesmo personaxe cos mesmos movementos e a mesma mímica ocúpao todo.

O rapaz da cazadora de coiro separouse do seu acompañante. Agora está chantado, firme, coa cabeza erguida, fronte ao televisor. Non lles quita ollo aos acenos mudos do monarca. De cando en cando, asente convencido. O home da bufanda a cadros achégase ao do abrigo negro, que apura case dun grolo o viño, disposto a saír da taberna se non hai outro vaso. Azuzena quita o mandil e sae para fóra do mostrador. Baixa persianas, apaga máquinas eléctricas e varre as últimas cabichas. Volve o ollar á figura hierática da televisión.

—Se mañá chovese, só que fora un pouco, xa non caía esta xeada.

Os tres homes están de acordo. O da cazadora de coiro, coa elocuencia silenciosa do monarca; os outros dous, coa exactitude de Azuzena.

]]>
Comunismo, ou que http://antondobao.blogaliza.org/2009/11/12/comunismo-ou-que/ Thu, 12 Nov 2009 00:55:10 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=560 Todos corren a celebrar que hai vinte anos caeu un muro. Boa cousa. Á humanidade convenlle que se esborrallen muros, valados, muradellas e murallas. Materiais e simbólicos. Pero algo de estraño ten esta obsesión celebrante, nerviosa, insistente e reiterativa. Os medios de produción simbólica apuntan na dirección da arelada derrota final. A caída do muro de Berlín, contan, é o fracaso absoluto dunha ideoloxía. O comunismo, ese monstro, morreu, e ben morto está. Dino ollando nerviosos aos lados, porque por algúns lugares escuros aínda vaga algún fantasma, ora con forma de toupeira, ora con modos de cobra.

Na reunificación alemá concéntrase simbolicamente a implosión do modelo socialista do leste europeo. Aquel ensaio histórico arrastrou coa súa estrepitosa caída forzas e esperanzas dun movemento obreiro que non deu recuperado alento. Situar hoxe no modelo do chamado socialismo real o horizonte dunha clase obreira que precisa emancipación non faría máis ca a adiar eternamente a satisfacción desa necesidade. Porque o proletariado contemporáneo ten unha fasquía diferente, máis diversa, rica e numerosa, á do proletariado industrial que atravesou todos os chanzos do século XX. Porque a emancipación é liberdade, perda de cadeas, supresión do dominio e do control e mais do sometemento escravizante ao traballo asalariado, fin da explotación, igualdade. Porque a emancipación do proletariado non casa co paroxismo da disciplina, co sometemento ao traballo asalariado, coa ausencia de liberdade e a igualdade como ilusión. Certo é que seriamos demasiado inxustos se non atoparamos o que de positivo tivo a experiencia histórica para a clase obreira do mundo, pero hai demasiados asuntos transcendentais que a experiencia do socialismo real pasou por alto. Nalgunhas páxinas da súa vasta obra, Karl Marx advirte que a superación histórica do capitalismo é inevitable entre outras cousas porque o sistema atranca o imparable desenvolvemento das forzas produtivas. E velaí que os réximes do leste de Europa foron incapaces de liberar ese inevitable desenvolvemento das forzas produtivas. O socialismo real morreu de morte matada, pero tamén de inercia, de enfermidade grave e de suicidio.

Aquel fracaso é coartada para as forzas que gobernan a produción simbólica, capitalistas, madia leva. Anuncian a fin da historia e a inconveniencia dun proxecto comunista capaz de manter vivo, ameazante e necesario o soño dunha sociedade xusta, de cooperación, igualitaria e libre. A coartada é o pano opaco con que o Capital oculta a súa miseria, a súa base de podremia, a explotación, a exclusión, o dominio, o crime mesmo. Cando nos insisten tanto, coa certeza de quen todo o sabe por revelación, na fin da utopía comunista, albiscamos esa face medoña e o tremor de quen venta o perigo. Negan o inimigo para o esconxuraren. Pero a fantasma igual é inmune aos meigallos.

Teñen medo. Esa sensación de ameaza, porque saben que o antagonismo é persistente e irresoluble, convértelles a celebración destes días nunha cerimonia relixiosa de interrogación. Somos máis libres que hai vinte anos?, din os voceiros para que o interlocutor, experto en calquera cousa, asinta e demostre con tres frases ben fiadas a inobxectable verdade da relixión capitalista. Se cadra, aqueles que conquistaron a liberdade de consumir pero non a de ter con que consumir non se senten mellor.

O proxecto comunista é tan vixente coma a necesidade de emancipación das clases subalternas. Actualizado, axeitado á realidade e aos cambios na correlación de forzas, no desenvolvemento das forzas produtivas, nas condicións de vida e na propia composición de clase do proletariado contemporáneo. O comunismo é incompatible con toda obsesión relixiosa; a súa proxección é emancipadora, no colectivo e por tanto tamén no individual, laica, profundamente racional e crítica. A esquerda do século XXI ten o reto de rearmar a marabillosa utopía comunista e despoxala das deturpacións á que foi sometida. Sen medo ás palabras, sen medo aos símbolos, sen medo a aborrecer o que de aborrecible ten a propia historia, sen medo a desprenderse do superfluo, do innecesario e do daniño, sen medo a revisar cada posición e cada paso, cada análise, como esixían constantemente os autores do Manifesto Comunista. Porque o comunismo será iso e moitas máis cousas cargadas de futuro, de esperanza e dunha pulsión liberadora que acompaña ao ser humano desde as súas orixes. Nunca ese monstro demoníaco con que o caracterizan os que o temen. Comunismo liberado de mistificacións e terxiversacións. Unha nova organización humana na que a liberdade, a igualdade e a fraternidade sexan moito máis ca tres palabras ocas. Con todas as consecuencias.

]]>
Contra a certeza, dúbida http://antondobao.blogaliza.org/2009/10/29/contra-a-certeza-dubida/ Thu, 29 Oct 2009 12:11:41 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=557 As túas conviccións outórganche a certeza absoluta; as miñas obríganme a dubidar de todo. Algo así, con outras palabras, vén a dicirlle Hipatia de Alexandría ao Bispo de Cirene en Ágora, a última película de Alejandro Amenábar. Unha paráfrase da historia da humanidade, da loita entre as conviccións relixiosas e a razón.

A historia do coñecemento do que fomos e somos e do universo inabarcable que nos acolle nun recanto afastado dunha apartada e pequena galaxia é unha loita a sangue e ferro contra o poder omnímodo da fe. O coñecemento, con todo e ser intenso en moitas disciplinas, é incompleto. E probablemente non chegará a dar conta de todo o que nos esixe interrogarnos. Velaí a súa grandeza. A razón é fascinante porque dubida. E isto nada ten que ver con relativismos morais nin outras argumentacións pouco consistentes inventadas para condenar —hoxe a fogueira ou a lapidación son só simbólicas, e é un avance— a aqueles seres humanos que ousan traspasar certas fronteiras só abertas á inconmensurable sabedoría de Deus. Por sorte para nós, humanos simples, o coñecemento, e non precisamente a fe, mediante a dúbida vainos facendo máis libres.

Stephen Hawking conta que Xoán Paulo II lles pediu aos científicos, nunha conferencia sobre cosmoloxía celebrada no Vaticano, que non estudasen a orixe do Universo, pois era o momento da Creación, é dicir, obra de Deus. Hawking presentara un relatorio no que teorizaba arredor o inicio do Universo, pero alegrouse de que o Papa non se decatase; non lle chistaba a idea de ser entregado á Inquisición, como lle ocorrera a Galileo. Talvez esaxera o científico, porque en 1992 o propio Xoán Paulo II asinou unha declaración na que a Igrexa recoñecía que a acusación contra Galileo fora un erro motivado por unha tráxica e mutua incomprensión. Ao bo do Galileo déralle por teimar en que a Terra andaba a voltas ao redor do sol. A Igrexa non foi tan severa con Galileo coma con Giordano Bruno, pero é que este sumaba varios crimes ao seu currículo, desde a submisión á ciencia deica a herexía. Hipatia de Alexandría, á que Amenábar lle rende unha fermosa homenaxe, tamén morreu violentamente. Pola razón.

A militancia na fe merece todo o respecto. E non necesariamente é incompatible coa militancia na razón. Mais o conflito é inevitable cando a fe, que inviste a existencia humana de transcendencia, impón os seus principios e as súas normas tanto no ámbito privado coma no público. Aí a fe é totalitaria. É a que define a Igrexa Católica desde Constantino. E non muda nin mudará.

Nesa liña totalitaria circulaba esoutro día Carlos Luis Rodríguez ao perseguir a Carlos Callón, naquela ignominiosa entrevista, para que comparase a manifestación a prol da lingua coa que un día antes atravesara Madrid para esixir a abolición do dereito ao aborto e o correspondente castigo terreal (o eterno está garantido) contra as mulleres que decidan non culminar embarazos e contra todo aquel que practique abortos. Rodríguez, non é nada novo, recorreu insistente á técnica do sofisma infantil: se vostedes din que o Goberno ten que escoitalos por saíren á rúa milleiros de persoas, entón recoñecerán que o Goberno de España ten que escoitar o clamor dos antiabortistas ou como sexa que haxa que denominalos. Ou sexa, somete a xuízo relixioso a ocupación pacífica da rúa e acubíllase no principio totalitario de que a única lexitimidade é a da representación, que é como dicir a da lei. Obvia, por tanto, que o dereito é posterior ao poder constituínte e que muda necesariamente cando muda este. Para el, non é o pobo quen máis ordena, senón a entidade abstracta da representación, que despois de cada proceso electoral queda fixada como vontade unitaria e inmutable, non sometida á multitude, por suposto. A soberanía residirá en cada caso nesa representación absoluta exenta de todo control democrático, só sometida ao control aristocrático das empresas comunicativas.

Sobre ese castelo de fume, o xornalista Rodríguez reitérase nun discurso sen raciocinio, de superficialidade relixiosa. Porque hai mal e hai ben que eticamente han de determinar as liñas de bo ou mal goberno. E para exemplo, as dúas manifestacións. Na estrafalaria concepción do xornalista Rodríguez, unha manifestación estaba amparada polo dereito de responder a un goberno que xeraba división social cunha decisión eticamente reprobable; a outra, por contra, disparaba contra a verdadeira soberanía popular residente no goberno que actúa conforme ao sentido común, á liberdade e á non imposición. As incoherencias profundas e superficiais do hipotético pensamento de Rodríguez darían para moitas páxinas. Mais a propia comparación en si de ambas as manifestacións é, como mínimo, perversa e tramposa. Porque os puntos de partida e de chegada son non xa opostos, senón incompatibles, profundamente antagónicos.

Se o círculo é a perfección, e a perfección é cousa de Deus, o mesmo ca a Creación da Terra e do home, non haberá peor crime que concibir a Terra en movemento elíptico ao redor do Sol. Se o pobo galego lle deu a maioría absoluta ao PP -non importa que as organizacións do bipartito sumasen máis votos- e este retira a lingua da vida pública e do ensino, o pobo galego desexa a extinción da súa propia lingua; negarse a esta vontade divinizada é un crime de lesa patria. Sedición totalitaria. Ambas as argumentacións representan as prevencións totalitarias da fe contra a razón. Pensamento Rodríguez.

A manifestación de Queremos Galego non facía máis que reclamar un dereito posto en perigo por un goberno lexítimo pero sometido a crítica e contestación social. Pola contra, a manifestación antiabortista reclamaba, con coherencia tradicionalista e relixiosa, o castigo para toda aquela muller (e home) que contraveña os preceptos morais dunha confesión relixiosa. Coma con Giordano Bruno e Galileo e tantos outros. Coma con tantas mulleres. Coma con Hipatia de Alexandría. Castigo á impudicia. Certeza totalitaria contra a dúbida racional.

]]>
Lingua, e xa está http://antondobao.blogaliza.org/2009/10/20/lingua-e-xa-esta/ Tue, 20 Oct 2009 17:51:11 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=550 JohanisAlexander[1]

A lingua é obxecto de debate social. Non teño claro se iso é bo ou é malo, pero que a política lingüística dun goberno autonómico reciba a contestación contundente que está recibindo cando só leva executándose uns poucos meses é indicativo de que algo se move. Non parece que os galegos e as galegas esteamos detidos no medio dunha escada a velas vir. Isto anda coma a Terra, que sempre se moveu aínda que o ser humano botase tempo e tempo a ignoralo, e algúns a queimar os seus conxéneres por se atreveren a dubidar da harmonía divina xeocéntrica. Os seus herdeiros manifestábanse hai dous días contra o dereito a abortar, é dicir, esixían castigo para as mulleres que decidan sobre os seus corpos e as súas vidas. Pouco muda.

A lingua non nos é indiferente. Non pode selo, porque é a nosa vida. Organizamos a nosa percepción do mundo con ela, socializámonos con ela, vivímola. Calquera indocumentado, din algúns, dáche clases de lingua. É normal; a lingua tamén é propiedade dos indocumentados, que, ademais, posúen idéntica capacidade para construír infinitos enunciados cun corpus de signos reducido.

No que levamos de lexislatura, a lingua foi á rúa en dúas ocasións. Na primeira, o pasado 17 de maio, a reacción do goberno de Núñez Feijóo foi tan moderada coma a imaxe que a nova xeración do PP de Galicia quería ofrecerlles aos votantes: é unha manifestación preventiva, non hai razóns obxectivas para facela. Era curiosa esa alusión negativa á prevención nun partido que con tanta zunia promoveu e defende a guerra e a represión preventivas. Os que nos manifestamos por Compostela aquel 17 de maio se cadra andabamos coa area no zoco e saïamos á rúa para advertir. Non para ameazar; a multitude non sabe o que é iso, actúa e xa está. Preocupábanos un discurso radical contra a lingua, alicerzado nun limo de prexuízos, ignorancias e falsidades. Este domingo, o 18 de outubro, xustamente cinco meses despois daquel acto de prevención, non sei se se multiplicou ou se sumou a cantidade de navegantes das rúas de Compostela, pero o clamor foi máis contundente e decidido. A proba desa contundencia podemos rastrexala baixo a tona do desacougo público do Partido Popular e do goberno galego. Teño a sensación de que a manifestación amolou máis do agardado.

O goberno de Galicia tería que tirar conclusións. A lingua galega necesita gañar e recuperar espazos sociais, e para iso cómpre unha política de discriminación positiva e medidas de restitución, non vale o laissez faire. O sarillo obsesivo do goberno e de sectores próximos contra esta necesidade pode converter a torta en pan e acabar restándolle máis votos ca os que pretendía aforrar botándose no colo dun grupúsculo sectario, ignorante, reaccionario e tuzaramente galegófobo. Quizais tamén o empeño en manterlle un sorriso de aceptación á caverna mediática e social española, que fede a incenso máis ca a xofre, e á extrema dereita clerical non lle sirva ao Presidente de Galicia máis que para pasar doces soirées nos estudos da COPE e de Intereconomía. Que fagan como mellor lles conveña, pero que lle dean á lingua propia de Galicia o trato que calquera goberno do mundo lle dá á lingua propia da súa comunidade. É só iso.

Mais tamén cómpre tirar conclusións desde esta banda de quen estamos pola plena normalización. Porque hai que desarmar o discurso falsificador, cínico e analfabeto dos que manexan os termos fetiche: imposición, liberdade, bilingüismo. Cómpre recuperar os verdadeiros significados das palabras. E tamén porque debera concluír o tempo dos discursos da derrota. Nas rúas de Compostela había o 18 de outubro demasiada xente como para que nos permitamos o luxo de insistir na desaparición e na morte coma se prevalecese en nós unha pulsión suicida. A mobilización indica determinación da multitude, ou sexa, a necesidade dun discurso de esperanza, firmeza e futuro. Viviremos na nosa lingua e seremos barreira contra todos os ataques que se lle dirixan. E seremos arrogantes: por moito que lles revire as asaduras, a lingua está e estará viva, ocupando espazos sociais e fachendosa da súa hexemonía en ámbitos coma o cultural. Digámolo sempre e en voz ben alta.

O discurso normalizador ten que conectar principalmente cos falantes. Non pode haber fronteiras entre os falantes conscientes e os espontáneos. Haberá que esborrallar vellas interpretacións do conflito lingüístico de substitución psicoloxistas, idealistas, antimaterialistas e culpabilizadoras das propias vítimas. Haberá que ofrecer interpretacións materialistas e fortalecer as proteccións, a autoestima e a lealdade lingüística dos falantes, convidalos a ser os protagonistas deste camiño tan complicado como necesario. Sen distancia.

Co 18 de outubro non terminan as mobilizacións pola lingua. Seguirán. A aparición de iniciativas diversas que se mesturan e avanzan sinuosas, sen seren detectadas polos vellos e inservibles radares, é un sinal de madurez e de vitalidade. O próximo 14 de novembro volveremos atoparnos. Antes, probablemente haxa outras ocasións de seguir obrigando aos ignorantes a se repetiren como papagaios grises: imposición, liberdade, bilingüismo. Pero a cada volta, máis indignados e incómodos, con maior claridade de intencións, ao descuberto a estrutura profunda do seu discurso, os seus principios, a súa cosmografía paiola, o seu analfabetismo rotundo e as interferencias da súa capacidade cognitiva e de abstracción. Morre ese discurso que quixo xogar á metáfora sen se decatar de que a metáfora eran os propios emisores.

A liña de fuga ofrécellela Intereconomía: El ministro de Justicia, contra el bilingüismo. El masón (con entoación enfática) Francisco Caamaño ha participado esta misma tarde en una manifestación junto a independentistas gallegos (imaxes de Guillerme Vázquez, Carlos Aymerich e Teresa Táboas) en la que ha reclamado la supresión del Castellano en el sistema educativo de Galicia.”

Amén.

]]>
Idioma e autoodio http://antondobao.blogaliza.org/2009/09/08/idioma-e-autoodio/ Mon, 07 Sep 2009 23:24:17 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=511

No ben intencionado, mais non sempre atinado, argumentario clásico dos defensores da normalización da lingua galega, o recurso a un autoodio propio de nós-outros, núcleo da nosa idiosincrasia, como razón principal e case universal do penoso proceso de substitución lingüística que sufrimos desde hai séculos adoita ocupar o primeiro posto ben destacado. A lingua de Galicia, segundo este argumento, vén esmorecendo paseniño a través dos anos, das décadas e dos séculos por mor dunha tendencia colectiva ao desprezo de todo o que nos é propio. A síndrome dun pobo de bois mansos que nos ataca des que os afoutos pereceron no Medulio e baixo a represión fascista. Dicía Alonso Montero aí atrás que a sociedade galega ditara xa sentenza de morte contra o seu idioma. E non é certo.

Negar a operatividade do autoodio en certos individuos non sería oportuno, pero o momento que vivimos esíxenos revisar certas verdades indiscutidas que nos apartan dun camiño útil para o futuro da lingua e nos impiden idear e executar políticas lingüísticas de base realmente normalizadoras e esixírllelas aos poderes públicos, aínda que os que nos tocan neste momento histórico teñan intención de transitar outros carreiros.

Toda crise ha de dar lugar a renacementos. Neste rebumbio catártico ao que nos empurran uns gobernantes irresponsables, os nosos esforzos normalizadores deberan reorientarse á preservación dos grupos de falantes e á extensión de usos. Cómpre converter en anécdota pueril a galegofobia dos que adoecen por vivir en subalternidade, submisión, dependencia e autodestrución. Os López-Chaves, Negreiras ou Louzáns (deberan desgaleguizar xa os seus apailanados apelidos!) quedarán adscritos ao lugar que lles corresponde: a varredura da historia.

Para que desta crise xurda un mellor futuro para a lingua de Galicia será bo desprenderse da submisión a mitos que noutrora quizais foron sobreutilizados. Basear nunha explicación psicoloxista coma a do autoodio as análises dun proceso de substitución lingüística que dura centos de anos —e que se intensifica nos nosos tempos porque as novas formas de comunicación masiva así o facilitan— é tan inútil como laiarse pola morte dunha lingua cando xa só é unha lembranza nunha inscrición funeraria. Os galegos e as galegas non nacemos especialmente dotados para odiarnos. Ao revés; tendemos a querernos bastante ben, aínda que ese amor propio algúns o confundan cun suicidio lento e acougado. Non é bo cargar o peso da proba nas vítimas da agresión e convertelas en verdugos da súa propia lingua. O ser humano desexa vivir feliz, e os galegos e galegas non somos excepción. Mesmo nas reaccións máis escuras e esgazadas, coma a da emigración, existe unha decisión afouta de albiscar futuro. Non, non somos seres pasivos, aínda que tamén nos afecte, coma á maioría neste mundo virtual, ese masivo encanto da subalternidade.

Se insistimos no autoodio como explicación universal, corremos o risco de seguir a diagnosticar erroneamente a enfermidade e, consecuentemente, de aplicar remedios equivocados. O discurso normalizador e as políticas lingüísticas que propoña terá que partir de análises materialistas da realidade lingüística de Galicia. En que camadas sociais se acumulan os falantes e cales son as razóns polas que mudan os seus hábitos lingüísticos, polas que cambian de lingua perante certos interlocutores ou en determinadas situacións comunicativas. E, sobre todo, por que razón consideran necesario que os seus fillos falen e vivan nunha lingua diferente da súa. Estas decisións, conscientes ou debidas a actos reflexos, non as promove o autoodio xeneralizado senón un desexo de que a vida dos descendentes sexa máis cómoda e vexa todas as necesidades satisfeitas. A perda de transmisión ou o cambio de lingua son mecanismos colectivos que resultan dunha realidade social e material sobre as que cómpre intervir para mudar a tendencia. A culpa non é dos que votan o PP, por parafrasear unha infelicísima consigna que se coreou cando unha parte importante do pobo galego soubo reaccionar contra un atentado ecolóxico e económico obra do capitalismo e da condición colonial de Galicia. Se mantemos para a lingua esquemas de pensamento semellantes, culpabilizando os falantes, esta non terá quen a sitúe no plano social que lle corresponde. Pola contra, a estratexia nestes tempos tería que consistir en reforzar a identificación dos propios falantes, en evidenciar que a lingua é un sinal tamén de pertenza a un grupo social, que o seu abandono non só non garante o ascenso na escala social senón que tende a fosilizar as actuais relacións.

Unha lingua é un asunto profundamente material, pouco cordial. No cambio de lingua non hai autoodio, senón o que se percibe como necesidade de vivir mellor. O pobre, na súa pulsión liberadora, entende que lle cómpre despoxarse de todos aqueles trazos que liga coa súa pobreza. Romper esas ligazóns terribles, que lles permiten aos indocumentados falar de liberdade de escolla e embebedarse con obscenidades semellantes, ten que ser o obxectivo primordial de calquera política lingüística normalizadora. Para as políticas de base, abandonar o principio de distancia, sentírmonos todos falantes cos mesmos problemas, as mesmas dificultades e as mesmas contradicións ca os que toman a sempre dolorosa decisión de se comunicar cos fillos nunha lingua que non é a deles, que lles impide expresar o mundo coa exactitude e a sutileza coa que o farían no seu propio idioma.

Deixemos o idealismo e as razóns inconfesables para os obsesos. Para individuos do calibre de Gloria Lago, de Louzán, de Carlos Luís Rodríguez, Blanco Valdés, Negreira, López Chaves e uns cantos máis, sepultar a vixencia pública da lingua galega é como mandar á desfeita un vello modelo de utilitario e mercar un coche grande e aparente. Nin sequera neles é autoodio, porque non serían capaces, na súa inmensa ignorancia, de comprender o que son e o que deixan de ser e por tanto non son; é o que Paolo Virno concibe como trazos característicos do posfordismo: medo, cinismo e oportunismo. Ou sexa, o seu modo de sobrevivir na miseria e na mediocridade.

O principio de distancia pode amosarse tamén no recurso á explicación do autoodio como orixe e razón universal de todos os complexos procesos sociolingüísticos en Galicia. Por contra, se desexamos avanzar, é imprescindible promover abertamente unha identificación de todos os falantes coa súa lingua tamén mediante o recoñecemento dunha orixe social común, determinante na configuración do conflito e nas diversas manifestacións do principio de distancia. Aos falantes conscientes, aos grupos activos partidarios da normalización, tócalles a angueira de se mergullaren sen condicións no limo material desa masa social de falantes que mantén viva a lingua aínda hoxe e sen os cales será imposible un futuro digno de tal nome. E para iso talvez cumpra abandonar argumentarios idealistas que cargan a responsabilidade nos que sofren como vítimas as peores manifestacións do proceso de substitución lingüística. Que continúa, claro que continúa.

]]>
Normalidade sen anomalías http://antondobao.blogaliza.org/2009/09/03/normalidade-sen-anomalias/ Thu, 03 Sep 2009 12:02:13 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=506 En Chile, a xustiza puxo orde de busca e captura contra militares implicados na criminal represión do réxime do golpista Pinochet, que enterrou o goberno lexítimo de Salvador Allende vai facer 36 anos de aquí a uns días. En Galicia, un tal Antonio D. Olano deleita co seu pregón das festas de Vilalba os mecanismos viscerais da dereita franquista española. E perdón pola redundancia. Ao seu carón, nas pouquiñas fotografías que nos ofrecen uns medios mestres na ocultación, o novo Conselleiro de Cultura escacha coa risa. Alguén os cría para se eles arrexuntaren.

Olano non é a excepción que luxa a tradición democrática da dereita española; todos zugan do mesmo chafariz. Na Europa republicana de filiación democrática burguesa, a dereita é antifascista. En España non sabe nin pode nin quere selo. En Europa, o negacionismo está perseguido; en España, non só concorren ás eleccións cantas candidaturas fascistas queiran presentarse senón que o revisionismo filofranquista espállase en emisoras de radio, xornais e televisións, xusto alá onde gusta de alternar o noso Presidente Feijóo, que se ve por Intereconomía ou pola COPE máis fachendoso ca un rato no pico dun queixo.

Que Antonio D. Olano vaia a Vilalba e largue no seu pregón de don Franco coa admiración que se lle supoñía é unha anécdota sen importancia. Pero dá indicios. Alguén imaxina que ocorrería en Francia se o seu Ministro de Cultura acudise a lle aplaudir e a lle rir as ocorrencias a un conferenciante que se dedicase a loar a Pétain? Tan inverosímil a posibilidade como que á súa Ministra de Sanidade lle dera por se guiar publicamente conforme ás súas lexítimas crenzas relixiosas e desprezase a falta de forza moral de cidadáns e cidadás que non comparten o seu pensamento mítico e supersticioso, e perdón agora polo oxímoro. Pilar Farjas e Roberto Varela son, por contra, unha beizón hispana.

Mentres os xuíces de Chile poñen en orde de busca e captura militares implicados na represión da ditadura, os españois estudan a maneira de esbarrancar decisións parlamentarias, ou sexa, teoricamente, da soberanía popular. A soberanía española que non reside en militares, xuíces, banca e igrexa é só aparente. A tutela destes sectores vixía calquera posibilidade de decisión das diferentes nacións do Estado. A morte do ditador non supuxo un cambio de réxime senón unha restauración que lle poñía o ramo a calquera remota esperanza de reposición histórica da República asaltada polos militares fascistas un 18 de xullo de 1936 como reacción contra as conquistas das nacións sen estado e das clases traballadoras. Non houbo saneamento, non houbo castigo, non houbo restitución, non houbo xustiza histórica. Por iso Pilar Farjas, Antonio D. Olano, Roberto Varela ou Mayor Oreja non son anomalías; son a normalidade española. Contra as linguas, contra as culturas, contra as nacións, contra a capacidade de decidir, contra a tradición republicana, contra o laicismo, contra a liberdade, contra o proletariado. Contra a democracia, en definitiva, adobíen como adobíen o seu nacional-catolicismo.

Menos mal que temos aí a Don Santiago Rey, ese home enteiro, de aspecto xuvenil aínda que rexo, de peso intelectual apoiado en man dereita e mirada ao infinito, certeiro, primeira persoa, sempre el, que vela por nosoutros, que nos axuda a comprender a realidade, que sufriu e sofre por Galicia, que foi reprimido, que non dorme para ofrecernos a súa sabenza e entrega xenerosa, que é galeguista ben entendido, que usa o seu xornal para acumular diñeiro público por actividades que despois ataca, que chantaxea desde as súas páxinas con ameazas ao estilo das mafias menos sutís. O filántropo, editor, intelectual polifacético, sabio, fillo predilecto de Galicia enteira se non do Universo en expansión, volveunos iluminar hai días esta gruta lóbrega cun tratado breve pero excelso. A súa prosa é brillante, sinxela pero profunda. Lóxico é que haxa quen non dea penetrado en toda a carne do seu ser dialéctico. Non hai problema. Para mellora vital deses seres vulgares, Xosé Luís Barreiro veu a glosárnolo con próxima, aínda que non parella, iso nunca, mestría. Ao lelo, calquera tería a sensación de ulir o betume de lle limpar as botas co que o profesor enxaugaba a boca. Imprescindible, Barreiro.

Se eu fora Feijóo, que por sorte para el non o son, pedíalle audiencia inmediata ao Gran Editor-Filántropo-Filósofo-Fillo Predilecto Universal para lle solicitar de contado informe de todo o que precisa, do que desexa, do negocio que mellor lle viría. Outramente, talvez corra perigo o Presidente de ver borrosa a súa impoluta imaxe nas exemplares páxinas xornalísticas que don Santiago mantén ao noso servizo. Este non é Mefistófeles. Manexa o lume infernal con mellor destreza.

Deus, o da Conselleira, lle conserve por moitos anos ese aspecto xuvenil.

]]>
Pulsións reactivas http://antondobao.blogaliza.org/2009/05/13/pulsions-reactivas/ Tue, 12 May 2009 23:45:24 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=244 Ao ronsel da reflexión, sinxela pero cereteira, que facía Manuel Rico no seu blog La Trinchera Digital, ocórreseme estrebillar arredor de certas pulsións reactivas. Non sei se serán exclusivamente españolas, que o parecen ás veces, ou se marcan con ferro incandescente as fronteiras do inaceptable no mundo destes tempos. O terror á libre elección, á liberdade, non é algo novo da nosa época confusa pero enfociña coas reverencias extasiadas á era da comunicación de masas, o imperio da incomunicación humana en que as vellas formas mediáticas parecen mutar en corpos de texturas diferentes.

Onte, coma quen di, era a píldora poscoital. O terror agroma de golpe e coma un furuncho nos rostros, nas voces e nas penas de homes, mulleres e xornalistas de ben. Non o terror ás contraindicacións da menciña nin aos seus efectos secundarios, que segundo a ciencia non pasan dalgunha lixeira dor de cabeza. Nada diso. O terror focalízase xusto alí onde nace a posibilidade de que unha rapariga calquera acceda á píldora sen pexas e sen necesidade de tutela paterna. Manca fondo a opción en si, que teña unha posibilidade máis para elixir sen estar obrigada a deterse na alfándega, moral ou doutro tipo, dos seus pais, que talvez ela non ten por que compartir. Por que vai ser malo ou inconveniente ter máis opcións para elixir? No caso da píldora famosa son dous os temores que desolan a España que pensa en transcendente: o terror á libre elección e o pánico ao gozo sen mercadoría co propio corpo. Os medios de comunicación máis importantes téñeno claro: a decisión autónoma dun ser racional adolescente, feminino ademais, guíndanos a todos con vulgaridade ao abismo da miseria moral. E do caos, claro, e ao mellor mesmo do comunismo. Sempre tan preocupados polo noso benestar espiritual.

Non lonxe de onte, como o noso paisano Manuel Rico comentaba na súa trincheira dixital, o máis selecto dos medios de España tamén se abanea ante a posibilidade de elixir. E nese caso o consenso é aínda máis firme. O importante é que non quede nunca desvelada a posibilidade de escolla. Dereito a decidir: non hai nestes tempos sintagma que máis mereza un bo anatema. Nin que os pobos ou as cidadanías fosen adultos. Coma as adolescentes da píldora.

Restauración monárquica fronte a restitución republicana; Constitución española que non votamos os menores de 50 anos fronte a un marco xurídico político que recoñeza, por exemplo, o exercicio da libre determinación das nacionalidades históricas sen ameaza de intervención militar; uniformización españolizadora fronte á normalización das linguas e culturas minorizadas —non necesariamente minoritarias. Estes principios básicos, e outros máis que é innecesario citar, están a salvo de discusión na doxa do réxime. O pacto se cadra non está escrito, aínda que o sela unha lacra indisoluble. A súa materia é un orixinario medo á liberdade, o mesmo que transcende no caso da píldora poscoital, sempre aviado de principios morais e infalibilidade relixiosa. É un medo non recoñecido que enxendra odio con todo e disfrazarse de amor á liberdade e á vida. Incompatible con calquera concepto de democracia que non viole a etimoloxía do termo.

Tras ese consenso fundacional hai tamén outras razóns derivadas dun proceso histórico que nace coa ditadura fascista do Xeneral Franco. Varias xeracións de xornalistas foron educadas nun exercicio profesional en que o discurso do dominio non era obxecto de discusión. As consecuencias serían funestas. Como non houbo ruptura democrática trala morte do ditador, tampouco quedaron disoltos os vellos principios da comunicación de masas nin arrombadas as formas e o maxisterio de vellos mestres, moitos deles uniformados con camisa azul e gravata negra. E as empresas de comunicación, coas pertinentes mutacións, seguiron nas mesmas mans. Hoxe, o sentido común do réxime tampouco é obxecto de discusión.

As condicións actuais non son as dos anos da ditadura, por suposto. Mais a fascinación por evitar o prohibido e condenar a liberdade de opcións, o dereito a decidir, sexa individual ou colectivo, segue a ser marca xenética moi maioritaria da práctica xornalística contemporánea e da liña editorial común, sen regañas, dos medios de comunicación. Nada importante está sometido a discusión. Cando algún xornalista, que os hai, ou algún medio regala os ollos ante o descubrimento de realidades non esperadas, corren o risco de que sobre deles caia a man aberta e enorme do sentido común e os expulse para fóra do templo da sensatez e da cordura. Nas grandes cuestións de estado, e as bases do sistema e do réxime sono, ninguén escapa ao consenso, esa eficaz forma contemporánea de censura. E para os que escapan hai oficinas nas que se paga a afronta.

A liberdade non é rendible. Así que, non nos convén exercela, non lle deamos máis voltas.

]]>