literatura – República da Multitude http://antondobao.blogaliza.org Blog de Antón Dobao Thu, 14 Mar 2013 11:44:45 +0000 gl-ES hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.7.1 A pallasada liberal de Vargas Llosa http://antondobao.blogaliza.org/2010/12/14/a-pallasada-liberal-de-vargas-llosa/ Tue, 14 Dec 2010 12:05:41 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=828 Ninguén poñerá en dúbida os merecementos de Vargas Llosa para recibir o Premio Nobel de Literatura. Por semellantes razóns, ninguén deberá alterarse se a figura pública é acedamente criticada cando reparte doutrina desde unha cadeira convertida en púlpito. Un premio, o que sexa, non é ao cabo máis ca o galardón concedido por seres humanos cuxos criterios non é obrigatorio compartir aínda que sexan lexítimos e honestos. Que llo pregunten a Valle-Inclán. E a tantos e tantas.

Vargas Llosa orou. Converteu en espectáculo o que estaba concibido como acto literario. Fiel que é el ao catecismo liberal. Pero literatura é vida, totalidade orgánica, e o escritor insiste libremente nas súas teimas, axeónllase ante a luz do capitalismo máis criminal –descúlpeseme a redundancia—, reverencia silencioso as súas sombras e converte en auga mineral todo o limo que o Gran Sistema produce. Eis o poder creativo da Gran Literatura. Se para iso cómpre tratar de pallasada aquilo que rompe a harmonía da explotación e a miseria dos incapaces, pois faise e xa está. Non, non se refería o Premio Nobel a Honduras, nin a Guatemala nin a Colombia ou a México, non. O pinchacarneiro intelectual de Vargas Llosa sería unha ruín imitación da peor das pallasadas se non fose pura ignominia. Mala raza, din algúns.

O home liberal é fachendoso e cínico. Sorrí con gozosa superioridade. Observa, distante, os intentos dos desposuídos por se faceren co control das súas propias vidas. Altérase cando ve perigo de éxito no intento. E sempre imparte doutrina, que é listo de máis. Apréndenos resignación co argumento da súa propia autoridade moral, que para iso é el liberal e demócrata. Losquea coa superioridade conceptual e ética do mundo tal como o concibe o negocio. Rise da inutilidade da esquerda, esa caste de insuficiencia sináptica propia da infancia, material antigo, obsoleto, inservible. Non soñes máis liberdade ca a que tes. Non areles o que non serás nunca. Deixade na porta do inferno toda esperanza.

Os liberais téñeno todo claro. Por iso presumen. Están dotados para comprender a substancia etérea das cousas e desprezar todo tacto material que non teña raíz no lucro. Por iso desprezan a pequenez das existencias de quen vende a súa forza de traballo. Moi aburridas. Insuficientes mesmo para un pintoresco material literario. A miseria é para eles un problema conceptual. O sufrimento, un poema.

O mercado é deus, iso xa o sabemos. Por iso, a inscrición na porta mesma do inferno. El, o mercado divino, garante a eficacia, a liberdade, a democracia. O liberal non che lerá a letra pequena do contrato forzoso. Porque o prazo de devolución é indefinido, a condición de consumidor con dereito a voto é revogable e o benestar é unha reprodución en papel couché dunha pintura figurativa de dúas cores. O home é para el unidimensional e previsible, e a muller o seu reflexo. Só os pallasos teimamos en que a eficacia ten que lle deixar todo o espazo ao benestar. Pero alterar ou interromper o rito do simulacro merece a excomuñón. É crime de sacrilexio. A transcendencia, tan querida.

Vargas Llosa oficiou unha vez máis de sacerdote liberal. Separou o mundo en bos, malos, pallasos, perversos e idiotas pobres. E nacionalistas, que, condenados, soñan continuamente con facer o mal e derrubar ese cristalino edificio de luz e harmonía que se chama España. Esa modélica familia. Xa hai uns cantos meses, acompañado por luminosos modistas, artistas e ciclistas, propiciou un piadoso manifesto en defensa dunha (mal) chamada Lengua Común, que, como calquera sabe, só é común para os seus falantes. Nunca galegos, cataláns ou vascos atacaron a lingua española coa vehemencia e a xenreira coa que este liberal e os seus diáconos trataron as linguas destas tres nacións sen estado. Soamente persoas moi indignas están capacitadas para desprezar os falantes de linguas que consideran inferiores.

Mal escritor é aquel que postula a inferioridade dunhas linguas fronte a outras. Mala gente que camina y va apestando la tierra, por Antonio Machado. Peores, madia leva, ca pallasos.

]]>
Saramago http://antondobao.blogaliza.org/2010/06/22/saramago/ Tue, 22 Jun 2010 10:49:01 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=680 Non era un escritor galego, non. Era portugués. Un dos grandes escritores portugueses, sen dúbida. Un autor importante. Os tópicos non sempre nos aproximan as figuras que ousan invadir. Máis ben ao contrario.

Saramago morreu hai uns días. Morreu o home, pero non o escritor. Ás veces, dá a sensación de que a desaparición da persoa é boa para a súa literatura, aínda que dea bastante rubor dicilo. Porque a necesaria autonomía do texto sobrevive mellor canto menor é a interferencia da figura pública que o orixina. Cando un escritor opta por desaparecer definitivamente da vida pública non o fai por extravagancia, senón por un respecto supremo á autonomía do texto literario. Coa desaparición física da persoa de José Saramago talvez os valores da súa literatura, pasado o rebumbio, adquiran en por si a dimensión que merecen.

Saramago como persoa foi tan controvertido como calquera outro ser humano. Emporiso, nos seus últimos anos, a partir talvez da concesión do Premio Nobel, a súa dimensión pública estivo moi condicionada por unha especial relación, imaxino que simbiótica, co grupo mediático PRISA. Inxusto sería non lle recoñecer ao autor portugués algunhas posicións que dignamente mantivo ata o final dos seus días: unha defensa orgulloso da súa condición de comunista, en tempos en que a simple mención da fantasma ocasiona quintais de desprezo, e a súa presenza xenerosa en cada lugar ao que a súa conciencia considerou necesario acudir. Noutros ámbitos, porén, cumpriu sobradamente coas expectativas que as súas relacións mediáticas esixían del: a súa famosa ‘ruptura’ coa Revolución Cubana e, sobre todo, unha incapacidade asombrosa para comprender sequera superficialmente parte da realidade do chamado conflito vasco. Será difícil esquecer unha das últimas anotacións do seu blog, aquela mesquiña nota de desprezo contra Alfonso Sastre, cuxo único delito era ser cabeza de cartel de Iniciativa Internacionalista. Nesas dimensións, talvez condicionadas polo universo simbólico instrumental ao grupo mediático PRISA, o Saramago escritor e a súa obra foron infinitamente superiores ao Saramago personaxe público.

Pero ao final o que queda é a súa obra e unha memoria das cousas en que nos sentimos próximos. Non neguemos que o ataque de ira sarnosa co que o Vaticano despide a figura do escritor portugués na hora da súa desaparición física contribúe a ofrecernos un reencontro co odiado intelectual. O seu ateísmo sen complexos, a súa afouteza para denunciar e combater as cadeas da relixión, o seu constante apego ao material, o seu marxismo, o peor dos pecados denunciados polo intelectual orgánico de L’Osservatore Romano, e o seu íntimo, intelectual e emocional apego ás necesidades dos desposuídos reconcíliannos cunha figura que nos últimos anos se nos ía facendo distante.

Seguiremos lendo Saramago. E admiraremos o mellor da súa dimensión humana, aínda que para iso teñamos que minimizar as súas servidumes e certas posicións coas que nunca concordaremos.

]]>
O segredo dunha biblioteca http://antondobao.blogaliza.org/2010/01/12/o-segredo-dunha-biblioteca/ Tue, 12 Jan 2010 12:29:05 +0000 http://antondobao.blogaliza.org/?p=584 Teño un amigo que naceu e se criou nunha familia da pequena burguesía galega. Seu pai, un liberal antifranquista de silencio angustiado, era fillo dun militante de Izquierda Republicana paseado polos falangistas locais nos días posteriores ao Golpe de Estado de Franco e os seus secuaces. Pasou infancia e mocidade agarrado ás saias da nai, perseguido por cada son que alterase o acougo cotián; todos lle espertaban unha noite medio agochada nas primeiras covas da memoria. Pechaba os ollos, apertaba os puños e, sen crebar o silencio, botaba bágoas grosas a rolos por unhas fazulas frías coma a neve que apedraba os couselos dos tellados. Cos anos, mercé ás axudas xenerosas dunha compasiva tía de seu pai, tan solteira coma beata e rica en patrimonio e rendas, puido estudar na Universidade. En Santiago tomou contacto co galeguismo antifranquista, mais sempre con certa distancia, teimudo nas súas camiñadas solitarias pola Calderería por medo a que a representación carnal dos rostros criminais dos seus pesadelos lle asaltasen as costas sen aviso. Foi brillante no estudo e acabou converténdose nun profesional prestixioso. Engadiu ao rico patrimonio que lle legara súa tía avoa algúns dos moitos cartiños que foi gañando coa súa actividade notarial. Outros usounos xenerosamente no financiamento dalgunhas actividades clandestinas, mormente culturais. Algúns escritores da Grande Xeración viron as súas primeiras publicacións grazas á xenerosidade desinteresada deste republicano. Viviu fóra dos campos magnéticos de Ramón Piñeiro; talvez por iso ninguén lembra hoxe o seu nome. A súa obsesión era enrolar todo canto libro lle caía nas mans no seu particular exército literario, que acampaba nunha biblioteca grandísima da casa que eu visitei nalgunha ocasión sendo un rapaz. Entrar naquel estudio era como visitar as cataratas do Niágara ou as pirámides de Exipto. Tal era a inmensidade do saber que aquel home toleaba por acumular, supoño que coma unha conxura contra aqueles tempos fríos e escuros. Todos os libros estaban orgullosamente á vista. Tamén os prohibidos e os perseguidos.

-Se fora hai corenta anos, entrarían coma lobos e queimaríano todo. A min primeiro, e despois os libros -díxome unha vez-. Hoxe xa non se atreven. Ademais, ao vello can quédanlle poucas ceas que papar.

Ao meu amigo, fillo único coma seu pai, quedoulle en herdanza unha biblioteca de varios millares de volumes. Entre outras riquezas que non veñen ao caso, pero que lle axudaron a vivir con máis comodidade ca a que a min me concedía pertencer a unha familia do proletariado urbano.

-Na biblioteca de meu pai está todo -dicíame hai dous días mentres xantabamos no comedor da súa casa-. Ou debera dicir estaba.

Había anos que non nos viamos. Aquela mañá chamoume, así, sen máis, porque seica tiña necesidade de trocar comigo algunhas sensacións arredor das cousas que están pasando coa lingua nos últimos tempos.

-Nos últimos séculos, queres dicir…

Apañou a broma, pero seguiu ao seu. E antonte, mentres xantabamos polbo con cachelos que encargou nunha taberna da súa total confianza, contoume que a biblioteca de seu pai empezara a minguar había algún tempo.

-Mira de non prestar os libros, ou apúntaos. Non deixou teu pai algún método de arquivo? Paréceme raro, co curioso que era.

-Aquí non se prestan libros -díxome mentres volvía servir viño, un Pingus 2004-. É cousa desas catro paredes, que deben conservar algunha forza inexplicable. E non me mires con esa cara, que xa sabes que eu non son amigo de trangalladas paranormais. Non falo diso…

En realidade era iso o que quería compartir comigo. Ao cabo, o rumbo da lingua galega, que admite explicacións racionais e científicas, non era máis ca a escusa para retomarmos unha vella relación suspendida sen causa nin razón. A min custábame entender.

-Hai días, caeume nas mans, por casualidade, eh, un artigo dun tal Albiac, non sei se o coñeces…

-Fasme un cumprido coa dúbida -díxenlle, non sei se con ironía abonda como para lle relaxar o rostro tenso que se lle ía poñendo.

O artigo, polo que me contou, redundaba con indecencia nos lugares comúns máis repugnantes respecto ás linguas. Puro odio e noxo aos diferentes.

-Para estes filósofos da silveira, diferente é sinónimo de inferior. Pásalle a este señorito cos Palestinos e cos árabes en xeral. Se algún xuíz xusto houber na Audiencia Nacional, xa o tiñan prendido, e non por vasco, que non o é, senón por encirrar ao exterminio e por exaltar o masacre sistemático.

Segundo o meu amigo, este redactor é un analfabeto filolóxico; como filósofo, nunca atopará un nome entre os grandes do pensamento; o seu estilo como escritor é afectado e pretensioso.

-Éche deses que termina cada frase convencido de que acaba de escribir a expresión do sublime. Seguro que distancia o papel emborranchado e olla para el con orgullo de artista e un sorriso parvo.

Pero, en realidade, o meu amigo non pararía mentes en Gabriel Albiac de ningunha maneira se non fora porque se acababa de converter, por culpa daquel artigo, no último caso relacionado coa mingua da biblioteca de seu pai.

-Se non queres non me creas. Chameite porque a pesar de todo segues sendo a única persoa na que confío cegamente. E sei que isto non sairá de nosoutros -falábame convencido, pero eu xa empezaba a intuír que se enganaba comigo, como ben se pode comprobar.

Había uns días, por corroborar as súas opinións sobre o aludido, retirou do primeiro andel da biblioteca unha novela que tan afamado escritor publicara habería por aí uns anos. Efectivamente, tal e como esperaba, o seu estilo literario era pueril, cursi, plúmbeo e infrutuoso. A súa técnica narrativa nunca chegou á cita.

-Non dei pasado da páxina 36, e non sabería contarche o que lin. Así que reintegrei o libro ao seu nicho sen terminar de lelo, como fixera xa outras veces. E aí vén o chiste. Cada vez que volvo ao andel un libro que non dei acabado de ler, ao outro día, non o atopo.

Segundo o meu amigo, a biblioteca que lle legou seu pai posúe esa estraña facultade. Devora aqueles libros que o seu dono non dá devorado.

-Se cadra encontraches a verdadeira vara de medir a literatura -sentenciei.

Nos últimos dous anos, díxome, faltaban un feixe de volumes da súa biblioteca. Un estraño e descoñecido sentido común literario encargábase de devorar as obras infames sen deixar rastro. Nin papeis triturados nin nada. Nin po, nin serraduras. Nadiña.

O resto da tarde transcorreu entre copas de licor café e conversas de moita menor transcendencia, entre o fútbol, algunhas lecturas agradables, lembranzas da nosa amizade recuperada grazas a Albiac e de vellos proxectos compartidos. Cando saín da súa casa era máis noite do que esperaba. Engateñábame o frío as canelas. A xente retirábase das rúas. O chío estarrecedor dunhas gaivotas separaba da realidade o meu camiñar para a casa. Non paraba de darlle voltas a unha idea absurda. Aquela virtude da biblioteca do meu amigo tería efectos restrinxidos ou gozaría dunha dimensión universal? Cuestión de alcance…

Ao chegar á casa lembrei que unha vez mercara un exemplar da mesma novela nunha feira de libros usados. Nunca o abrira; non tiña o gusto de coñecer tan polo miúdo coma o meu amigo a brillantez literaria do suxeito. Funo buscar á miña moi modesta librería por comprobar se as propiedades restitutivas da biblioteca do meu amigo tamén operaban noutros espazos. Alá onde tiña que estar a novela só había un pequeno oco sen po nin rastro de presenza ningunha. O abraio inicial transformouse en diversión.

Hoxe volvín estar na casa do meu amigo. Funlle facer unha visita e botámoslle outras copiñas dun licor café reconstituínte que eu mesmo fabrico seguindo a receita que miña mai aprendeu de miña avoa. Por non ir coas mans baleiras, pasei antes pola librería. Tampouco lles quedaba a bendita novela. Ninguén parece saber dela. Nin sequera reza nos índices do ISBN. Leveille de regalo as obras completas do filósofo e mais as de Juan Manuel de Prada. Regaleillas coa única condición de que lles dea lugar na biblioteca de seu pai e de que intente lelas, unha a unha. Incluín no paquete un libro meu ao que non lle gardo moito cariño.

Creo que a nosa amizade quedou moi afirmada grazas aos prexuízos reaccionarios de Gabriel Albiac. Agora enceto con Horacio Vázquez Rial unha lista de autores cos que o meu amigo poida ir completando a biblioteca de seu pai.

]]>